Contango và backwardation là gì

Contango và backwardation là gì? Đó là hai hình dạng của đường giá hợp đồng tương lai theo kỳ hạn. Ở trạng thái contango, hợp đồng kỳ hạn xa có giá cao hơn giá giao ngay. Ở trạng thái backwardation, hợp đồng kỳ hạn xa có giá thấp hơn giá giao ngay. Hai khái niệm này chủ yếu dùng cho hợp đồng tương lai hàng hóa như dầu, kim loại và nông sản.

Contango và backwardation khác nhau

Mỗi hàng hóa có nhiều hợp đồng tương lai với tháng đáo hạn khác nhau. Nếu vẽ giá của các hợp đồng theo thời gian đáo hạn, ta có đường kỳ hạn. Cách hợp đồng tương lai hoạt động xem ở bài hợp đồng tương lai là gì.

Cả hai đều có thể xảy ra với cùng một hàng hóa ở hai thời điểm khác nhau. Đường kỳ hạn cũng có thể trộn, dốc xuống ở đoạn gần rồi dốc lên ở đoạn xa.

Vì sao có contango và backwardation

Giá kỳ hạn lý thuyết bằng giá giao ngay cộng chi phí giữ hàng. Sau đó trừ lợi ích của việc nắm hàng thật. Công thức đơn giản cho kỳ hạn một năm:

Trong đó F là giá kỳ hạn, S là giá giao ngay, r là lãi suất vốn, u là chi phí lưu kho và bảo hiểm, y là lợi suất tiện lợi (convenience yield), tức lợi ích của việc có hàng sẵn trong tay.

Ví dụ giả định, với giá giao ngay S = 100:

Trường hợp đầu cho giá kỳ hạn cao hơn giá giao ngay, tức contango. Trường hợp sau, người cần hàng sẵn sàng trả giá cao cho hàng giao ngay. Lợi suất tiện lợi lớn nên giá kỳ hạn thấp hơn, tức backwardation. Đây là số giả định để minh hoạ, không phải số thị trường thật.

Chi phí roll khi giữ hợp đồng

Hợp đồng tương lai có ngày đáo hạn. Nhà đầu tư muốn giữ vị thế lâu phải bán hợp đồng sắp đáo hạn và mua hợp đồng kỳ hạn sau. Việc này gọi là roll.

Giả sử giá giao ngay đứng yên ở 100 suốt năm. Mỗi tháng nhà đầu tư giữ vị thế mua phải bán hợp đồng gần ở giá 100 và mua hợp đồng tháng sau.

• Trong contango, hợp đồng tháng sau đắt hơn 1%, tức giá 101. Mỗi lần roll mất khoảng 1%.
• Trong backwardation, hợp đồng tháng sau rẻ hơn 1%, tức giá 99. Mỗi lần roll được lợi khoảng 1%.

Sau 12 lần roll liên tiếp, kết quả cộng dồn:

Giá giao ngay không đổi, nhưng nhà đầu tư giữ hợp đồng trong contango mất khoảng 11,26% mỗi năm, còn trong backwardation lãi khoảng 12,82% mỗi năm. Vì vậy kết quả của quỹ hàng hóa giữ hợp đồng có thể lệch xa giá giao ngay trong thời gian dài.

Contango và backwardation với dầu

Dầu thô là hàng hóa hay được nhắc khi bàn về hai khái niệm này. Khi nguồn cung dồi dào và kho chứa đầy, đường kỳ hạn dầu thường dốc lên. Khi nguồn cung gián đoạn hoặc nhu cầu tăng gấp, đường kỳ hạn thường dốc xuống. Lúc đó người mua cần dầu ngay.

Liên hệ với thị trường Việt Nam

Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 trên thị trường phái sinh cũng có chênh lệch giữa giá hợp đồng và chỉ số cơ sở, gọi là basis, xem ở bài basis là gì. Về bản chất, đây là cùng loại chênh lệch. Với hàng hóa có thêm chi phí lưu kho và yếu tố khan hiếm.

Nhà đầu tư cần biết hai khái niệm này khi đọc tin về quỹ ETF hàng hóa. Cũng cần khi thấy giá hợp đồng hàng hóa lệch xa giá giao ngay.

Giới hạn contango, backwardation

Thứ nhất, công thức giá kỳ hạn chỉ là lý thuyết. Giá thị trường còn chịu ảnh hưởng của kỳ vọng và dòng tiền đầu cơ.

Thứ hai, ví dụ roll giả định giá giao ngay đứng yên và mức chênh không đổi. Trong thực tế cả hai đều thay đổi mỗi tháng.

Thứ ba, hình dạng đường kỳ hạn không dự báo hướng giá. Contango không có nghĩa giá sẽ tăng, backwardation không có nghĩa giá sẽ giảm.

Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Xem tiếp hợp đồng tương lai hàng hóa, ký quỹ phái sinh và hàng hóa nông sản.