Hợp đồng tương lai hàng hóa là gì

Hợp đồng tương lai hàng hóa là gì? Đó là thỏa thuận chuẩn hóa để mua hoặc bán một lượng hàng hóa xác định, với giá chốt hôm nay, giao nhận vào một ngày trong tương lai. Hợp đồng được niêm yết và giao dịch trên sở giao dịch, thanh toán qua tổ chức bù trừ. Đây là một loại hợp đồng tương lai có tài sản cơ sở là hàng hóa như dầu, vàng, đồng hay nông sản.

Hợp đồng tương lai hàng hóa là gì

Hai bên thỏa thuận hôm nay nhưng giao dịch thật diễn ra sau. Bên mua đồng ý nhận hàng, bên bán đồng ý giao hàng, theo mức giá chốt.

Điều khoản chuẩn gồm bốn yếu tố. Một là tài sản cơ sở, như dầu WTI. Hai là quy mô hợp đồng, như 1.000 thùng dầu. Ba là tháng đáo hạn. Bốn là cách thanh toán: giao hàng vật chất hoặc thanh toán bằng tiền theo chênh lệch giá.

Hai nhóm người tham gia chính. Người phòng ngừa rủi ro, như nhà sản xuất hay hãng bay, dùng hợp đồng để chốt giá đầu vào hoặc đầu ra. Người đầu cơ nhận rủi ro giá để tìm lợi nhuận từ chênh lệch.

Ký quỹ và đòn bẩy

Người giao dịch không trả toàn bộ giá trị hợp đồng mà nộp ký quỹ ban đầu. Cuối mỗi ngày, lãi lỗ được tính theo giá thanh toán và cộng trừ vào tài khoản ký quỹ. Nếu số dư xuống dưới mức quy định, cần nộp thêm tiền hoặc bị đóng vị thế. Cơ chế này giống bài ký quỹ phái sinh.

Tỷ lệ giữa giá trị hợp đồng và ký quỹ chính là đòn bẩy:

Đòn bẩy khuếch đại cả lãi lẫn lỗ theo cùng một tỷ lệ.

Ví dụ hợp đồng dầu WTI

Mức ký quỹ thật do sở giao dịch quy định và đổi theo thời kỳ, nên ví dụ dùng ký quỹ giả định minh hoạ bằng 10% giá trị hợp đồng. Giá lấy từ dữ liệu giá ngày (D1) của HODL.VN, tính theo ngày giao dịch giờ Việt Nam. Giả sử một hợp đồng 1.000 thùng dầu WTI.

Giá dầu chỉ tăng 1,68% trong một phiên, nhưng lãi trên tiền ký quỹ là 16,56%. Nếu giá giảm đúng mức đó, bên mua lỗ 1.710 USD, tương ứng 16,56% ký quỹ. Hai ngày giảm liên tiếp cùng cỡ sẽ làm mất gần một phần ba ký quỹ.

Tỷ lệ này cũng cho thấy vì sao sở giao dịch yêu cầu bổ sung ký quỹ: khi giá đi ngược vị thế, vốn của người giao dịch hao nhanh hơn nhiều lần so với giá hàng hóa.

Đáo hạn và giao nhận

Hợp đồng có tháng đáo hạn. Khi tới ngày đó, hợp đồng thanh toán bằng giao hàng vật chất hoặc bằng tiền. Hợp đồng dầu thường thanh toán bằng giao hàng, hợp đồng chỉ số thường thanh toán bằng tiền.

Trên thực tế, đa số người đầu cơ đóng vị thế trước đáo hạn bằng giao dịch ngược lại, hoặc chuyển kỳ hạn sang hợp đồng tháng sau. Khi chuyển kỳ hạn, giá hai hợp đồng có thể lệch nhau, và độ lệch này làm kết quả khác với giá giao ngay.

Hợp đồng hàng hóa và Việt Nam

Nhà đầu tư cổ phiếu Việt Nam thường gặp tin giá dầu, giá kim loại và giá nông sản thế giới. Phần lớn các giá này là giá hợp đồng tương lai gần đáo hạn nhất. Doanh nghiệp trong nước có thể dùng hợp đồng tương lai nước ngoài để phòng ngừa rủi ro giá nguyên liệu, nếu pháp luật cho phép và đủ năng lực quản trị.

Với nhóm dầu khí, giá hợp đồng dầu là tham chiếu quan trọng cho doanh thu và chi phí.

Giới hạn và rủi ro

Thứ nhất, ký quỹ trong ví dụ là giả định. Mức thực tế khác nhau giữa các sở và các thời kỳ.

Thứ hai, dữ liệu giá của HODL.VN là chuỗi giá của sản phẩm giao dịch chênh lệch giá (CFD) bám theo giá dầu, nên ví dụ chỉ minh hoạ cách tính, không đại diện một hợp đồng cụ thể trên sở.

Thứ ba, đòn bẩy có thể gây lỗ vượt vốn ký quỹ ban đầu khi giá biến động mạnh. Bài chỉ giải thích cơ chế, không phải khuyến nghị giao dịch.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Xem tiếp hàng hóa và hợp đồng phái sinh.