LTCM sụp đổ là gì

LTCM sụp đổ là gì? LTCM là tên viết tắt của Long-Term Capital Management, một quỹ phòng hộ của Mỹ thành lập năm 1994. Quỹ này dùng đòn bẩy rất cao để kiếm lợi nhuận từ những chênh lệch giá nhỏ. Năm 1998, sau khi Nga vỡ nợ, quỹ thua lỗ nặng trong vài tuần và phải được một nhóm ngân hàng lớn cứu để tránh lan rộng ra hệ thống tài chính.

LTCM sụp đổ là gì

LTCM do các nhà giao dịch trái phiếu giàu kinh nghiệm cùng hai học giả từng đoạt giải Nobel Kinh tế điều hành. Thương hiệu này giúp quỹ thu hút vốn của nhiều tổ chức lớn.

Quỹ không đặt cược vào việc thị trường lên hay xuống. Họ tìm hai tài sản có giá thường đi cùng nhau, rồi mua cái rẻ và bán cái đắt, kỳ vọng chênh lệch sẽ thu hẹp về mức bình thường. Cách làm này gọi là giao dịch hội tụ.

Vì chênh lệch mỗi giao dịch rất nhỏ, quỹ phải dùng đòn bẩy lớn để lợi nhuận đủ hấp dẫn. Tổng tài sản của quỹ lớn hơn vốn tự có hàng chục lần, một phần qua hợp đồng phái sinh.

LTCM sụp đổ năm 1998

Tháng 8/1998, Nga tuyên bố không trả được một phần nợ và phá giá đồng rúp. Nhà đầu tư toàn cầu lập tức đổ vào tài sản an toàn như trái phiếu chính phủ Mỹ và bán những tài sản bị coi là rủi ro hơn.

Điều này đi ngược với kỳ vọng của LTCM. Thay vì thu hẹp, nhiều chênh lệch giá mở rộng nhanh vì mọi người cùng tìm nơi trú ẩn. Quỹ lỗ trên nhiều vị thế cùng lúc.

Khi lỗ, quỹ phải bán bớt tài sản để giảm nợ. Nhưng thị trường đang thiếu người mua, nên giá bán còn thấp hơn nữa. Đây là một dạng rủi ro thanh khoản: tài sản có thể bán được, nhưng chỉ với giá rất thấp.

Cuối tháng 9/1998, Cục Dự trữ Liên bang New York triệu tập các ngân hàng lớn. Nhóm ngân hàng này góp vốn vào quỹ để tiếp quản việc xử lý danh mục có trật tự thay vì để quỹ bán tháo. Quỹ được thanh lý vào đầu năm 2000.

Đòn bẩy làm lỗ nhân lên

Ví dụ dưới đây là giả định minh hoạ, không phải số liệu của LTCM. Một quỹ có vốn tự có 100 đơn vị và vay thêm để nắm giữ tài sản trị giá 2.500 đơn vị, tức đòn bẩy 25 lần.

Chỉ cần tài sản giảm 4%, vốn tự có mất hết. Đòn bẩy cao làm lợi nhuận hấp dẫn khi thuận lợi, nhưng không cho quỹ chỗ sai nào. Khái niệm này được giải thích thêm ở bài đòn bẩy tài chính.

Vì sao LTCM sụp đổ

Mô hình rủi ro của quỹ dựa trên dữ liệu lịch sử, trong đó các vị thế khác nhau thường không lỗ cùng lúc. Nhưng khi khủng hoảng, tương quan tăng vọt: nhiều vị thế vốn độc lập lại cùng lỗ. Rủi ro của cả danh mục lớn hơn nhiều so với cộng từng phần.

Thêm vào đó, mô hình giả định có thể thoát vị thế bất cứ lúc nào ở giá hợp lý. Trong thực tế, quỹ quá lớn so với thị trường nên không thể thoát nhanh mà không làm giá xấu thêm. Tình huống hiếm này gần với khái niệm thiên nga đen.

Liên hệ với nhà đầu tư Việt Nam

Nhà đầu tư cá nhân không điều hành quỹ phòng hộ, nhưng cơ chế thì giống nhau. Khi dùng vay ký quỹ, tài khoản có đòn bẩy. Giá giảm đủ sâu thì công ty chứng khoán bán bắt buộc, và lệnh bán đó làm giá giảm thêm trong lúc thanh khoản mỏng.

Bài học thực tế: tỷ lệ vay phải đủ thấp để chịu được một cú giảm mạnh mà không bị buộc bán. Không nên coi quá khứ êm đềm là bằng chứng rằng rủi ro đã nhỏ.

Nội dung trong bài chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp