Hợp đồng tương lai là gì

Hợp đồng tương lai là gì? Đó là thoả thuận mua hoặc bán một tài sản cơ sở theo mức giá chốt từ hôm nay, nhưng thực hiện vào một ngày xác định trong tương lai. Tại Việt Nam, loại phổ biến nhất là hợp đồng tương lai chỉ số VN30, gọi tắt là VN30F, thanh toán bằng tiền.

Hợp đồng tương lai là gì theo luật

Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 xếp hợp đồng tương lai vào nhóm chứng khoán phái sinh, cùng hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng quyền chọn. Văn bản hướng dẫn hiện hành quy định chi tiết việc niêm yết, giao dịch và bù trừ. Bài này chỉ nêu khái niệm, nên khi cần số điều khoản cụ thể hãy đọc văn bản hiện hành.

Khác với hợp đồng kỳ hạn tự thoả thuận giữa hai bên, hợp đồng tương lai được chuẩn hoá và giao dịch tại sở giao dịch. Mọi hợp đồng cùng loại có điều khoản giống nhau, nên mua bán lại dễ. Sau khi khớp lệnh, giao dịch được bù trừ qua trung tâm bù trừ, giúp giảm rủi ro bên đối tác không thực hiện.

Điều khoản chính của VN30F

Theo mẫu hợp đồng đã công bố, VN30F có các điều khoản sau.

Quy mô hợp đồng tính như sau:

Chỉ số VN30 đóng cửa phiên 27/10/2026 là 1.888,40 điểm. Nếu giá hợp đồng ngang chỉ số, một hợp đồng có quy mô 1.888,40 × 100.000 = 188,84 triệu đồng. Biên độ ±7% quanh mức đó rộng khoảng 132 điểm mỗi chiều, tức khoảng 13,2 triệu đồng mỗi hợp đồng.

Ví dụ hợp đồng tương lai VN30

Giá hợp đồng chưa có trong kho dữ liệu của HODL.VN. Ví dụ dưới đây giả định giá thanh toán của hợp đồng bám sát điểm chỉ số VN30, để thấy cách lãi lỗ chạy hằng ngày. Dữ liệu chỉ số đến phiên 27/10/2026.

Giả sử bạn mua 1 hợp đồng ở mức 1.845,51 điểm, bằng đóng cửa phiên 20/10/2026. Lãi lỗ từng ngày là chênh lệch giữa hai giá thanh toán liên tiếp nhân 100.000 đồng.

Tổng lãi cộng dồn 4.289.000 đồng đúng bằng (1.888,40 − 1.845,51) × 100.000. Người bán hợp đồng cùng thời điểm có kết quả ngược dấu.

So với số tiền bỏ ra, mức lãi này lớn vì nhà đầu tư chỉ ký quỹ một phần quy mô hợp đồng. Chiều ngược lại cũng đúng: giá giảm thì lỗ cũng nhân lên theo tỷ lệ đó.

Cách đọc giá hợp đồng

Giá hợp đồng tương lai phản ánh kỳ vọng của thị trường về giá tài sản cơ sở vào ngày đáo hạn, cộng chi phí nắm giữ. Hai giá tiến sát nhau khi đến gần đáo hạn.

Mỗi tháng đáo hạn có một mã riêng. Hợp đồng gần ngày đáo hạn nhất thường sôi động nhất. Người giữ vị thế dài hơn một kỳ phải chuyển sang hợp đồng tháng sau.

Hợp đồng tương lai dùng cho ba mục đích. Phòng ngừa rủi ro cho danh mục cổ phiếu. Đầu cơ theo hướng đi của chỉ số, cả tăng lẫn giảm. Kinh doanh chênh lệch giữa hợp đồng và thị trường cơ sở.

Giới hạn và rủi ro

Thứ nhất, đòn bẩy. Quy mô 188,84 triệu đồng nhưng tiền ký quỹ chỉ bằng một phần, nên biến động nhỏ của chỉ số đã gây lãi lỗ lớn so với vốn. Lỗ có thể vượt số ký quỹ ban đầu.

Thứ hai, ví dụ trên giả định giá hợp đồng trùng chỉ số. Thực tế có chênh lệch gọi là basis, và nó thay đổi theo ngày.

Thứ ba, hợp đồng có ngày hết hạn. Khác cổ phiếu, bạn không thể giữ vô thời hạn, và không nhận cổ tức.

Thứ tư, ví dụ chưa tính phí giao dịch và các khoản phí khác của công ty chứng khoán. Chúng làm kết quả ròng thấp hơn.

Câu hỏi thường gặp