Tỷ suất sinh lợi yêu cầu là gì

Tỷ suất sinh lợi yêu cầu là gì? Đó là mức lợi suất tối thiểu nhà đầu tư đòi hỏi để chấp nhận bỏ vốn vào một tài sản, tương xứng với rủi ro của tài sản đó. Trong tiếng Anh gọi là required rate of return.

Tỷ suất sinh lợi yêu cầu là gì

Mỗi nhà đầu tư có một ngưỡng riêng. Gửi tiết kiệm gần như không rủi ro thì chấp nhận lãi thấp. Mua cổ phiếu có thể mất vốn thì đòi lãi cao hơn, phần chênh lệch là phần bù rủi ro.

Tỷ suất này không nằm trong báo cáo tài chính và không ai công bố. Nó là ước tính, dựa trên lãi suất phi rủi ro, mức rủi ro của tài sản và tâm lý thị trường. Nó cũng là nền của chi phí vốn chủ sở hữu mà doanh nghiệp phải đạt được để thoả mãn cổ đông.

Công thức tỷ suất sinh lợi yêu cầu

Cách ước tính phổ biến nhất là mô hình định giá tài sản vốn:

Trong đó: r f là lãi suất phi rủi ro, β là hệ số beta của cổ phiếu, r m trừ r f là phần bù rủi ro thị trường.

Ví dụ giả định để minh hoạ: lãi suất phi rủi ro 4%, beta 1,2, phần bù rủi ro thị trường 6%. Tỷ suất yêu cầu bằng 4% + 1,2 × 6% = 11,2%. Nếu beta là 0,8, kết quả còn 8,8%. Cổ phiếu dao động mạnh hơn thị trường phải đem lại lợi suất yêu cầu cao hơn.

Các số trên là giả định, không phải số liệu thị trường hiện hành. Mỗi người chọn lãi suất phi rủi ro và phần bù khác nhau nên ra kết quả khác nhau.

Tỷ suất sinh lợi yêu cầu và ROE

Một cách dùng quen thuộc là đặt tỷ suất yêu cầu cạnh ROE. Dữ liệu đến Q2/2026, lợi nhuận cộng bốn quý từ Q3/2025 đến Q2/2026. Lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ SAB là 4.774,5 tỷ đồng.

ROE 23,32% cao hơn tỷ suất yêu cầu giả định 11,2% khoảng 12,12 điểm %. Về nguyên tắc, doanh nghiệp có ROE bền vững cao hơn tỷ suất yêu cầu đang tạo giá trị cho cổ đông. Nhưng ROE là lợi suất trên giá trị sổ sách. Nhà đầu tư mua ở giá thị trường nên lợi suất thực nhận phụ thuộc giá mua.

Tỷ suất sinh lợi yêu cầu đổi giá

Giả sử một cổ phiếu dự kiến trả cổ tức 3.000 đồng sau một năm, rồi tăng đều 4% mỗi năm. Giá trị theo mô hình tăng trưởng cổ tức là D1 chia (r trừ g).

Chỉ nâng ngưỡng thêm 2 điểm %, giá trị rơi 25%. Đây là giả định minh hoạ, nhưng nó giải thích vì sao cổ phiếu thường giảm khi lãi suất thị trường tăng: ngưỡng của nhà đầu tư dịch lên.

Yêu cầu khác kỳ vọng

Tỷ suất kỳ vọng là mức nhà đầu tư dự tính nhận được, dựa trên giá mua và dòng tiền ước tính. Tỷ suất yêu cầu là mức tối thiểu cần đạt. Kỳ vọng cao hơn yêu cầu thì tài sản hấp dẫn. Kỳ vọng thấp hơn yêu cầu thì nhà đầu tư thường bỏ qua.

Khi giá thị trường đã phản ánh các ước tính chung, kỳ vọng trung bình tiến về yêu cầu. Chênh lệch hai tỷ suất mới là chỗ nhà đầu tư tranh luận.

Giới hạn

Thứ nhất, beta tính từ lịch sử giá có thể không đại diện cho rủi ro tương lai. Thứ hai, lãi suất phi rủi ro trên thị trường Việt Nam có nhiều cách chọn, như lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn dài. Thứ ba, phần bù rủi ro không quan sát được. Vì vậy luôn nên xem kết quả ở nhiều mức tỷ suất.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Xem chi phí vốn chủ sở hữu, tỷ suất sinh lợi, hệ số beta và tỷ lệ chiết khấu. Mô hình ước tính nằm trong mô hình định giá CAPM. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.