Phân tích cổ phiếu VEA Quý 4/2026: 87% lợi nhuận là lãi liên doanh, riêng Honda chiếm 85% phần đó

Định giá cổ phiếu VEA Quý 4/2026 của Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam – CTCP (sàn UPCoM, sản xuất động cơ, máy nông nghiệp) cần nhớ một điều: 87% lợi nhuận trước thuế bốn quý là lãi chia liên doanh. Chín tháng 2026, riêng Honda Việt Nam tạo 85% phần lãi liên doanh đó.

Lợi nhuận sau thuế cổ đông công ty mẹ của Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp quý III/2026 là 1.893,1 tỷ đồng, tăng 5,2% so với cùng kỳ. Tiền và đầu tư ngắn hạn là 22.576 tỷ đồng, bằng 45% vốn hoá.

Giá đóng cửa phiên 05/11/2026 là 37.700 đồng, P/E 6,4 lần, cổ tức bằng tiền đã công bố 5.240 đồng (13,9% giá). Bài đi từ quy mô, lợi nhuận quý III và rủi ro liên doanh sang tiền gửi, cổ tức, định giá và kỹ thuật.

Định giá cổ phiếu VEA: quy mô

Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEAM) là công ty mẹ của các công ty sản xuất động cơ, máy nông nghiệp và phụ tùng, đồng thời nắm cổ phần ở Honda Việt Nam (30%), Toyota Việt Nam (20%) và Ford Việt Nam. Vốn điều lệ 13.288 tỷ đồng, tương ứng 1.328,8 triệu cổ phiếu, giao dịch trên UPCoM từ 02/07/2018.

Vốn hoá theo giá 37.700 đồng là 50.096 tỷ đồng. Tổng tài sản 34.098 tỷ, trong đó tiền và đầu tư ngắn hạn 22.576 tỷ (66,2%); nợ phải trả 8.258 tỷ, riêng cổ tức phải trả là 6.972 tỷ.

Chín tháng 2026, doanh thu thuần là 3.827,0 tỷ đồng, tăng 20,5%. Lợi nhuận sau thuế cổ đông mẹ là 5.848,5 tỷ, tăng 13,1%, EPS 4.401 đồng so với 3.892 đồng.

Các chỉ số bốn quý tới Q3/2026:

• Doanh thu 5.115 tỷ, lợi nhuận sau thuế cổ đông mẹ 7.824,8 tỷ.
• ROE 27,6%, biên gộp 15,4%.
• EPS 5.889 đồng, BVPS 19.292 đồng (sau khi trừ cổ tức 2025 phải trả).
• P/E 6,4 lần, P/B 1,95 lần.

Doanh thu 5.115 tỷ chỉ bằng 65% lợi nhuận mẹ 7.824,8 tỷ. Phần bán hàng cho ra lãi gộp 788 tỷ, nhưng chi phí bán hàng và quản lý, cộng các khoản khác, kéo mảng này xuống âm 119 tỷ ở cấp lợi nhuận trước thuế.

Lợi nhuận quý III đến từ đâu

Doanh thu thuần quý III/2026 của Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam là 1.255,8 tỷ đồng, tăng 15,2% so với cùng kỳ. Lãi gộp 187,8 tỷ chỉ tăng 4,2%, nên biên gộp giảm từ 16,5% xuống 15,0%.

Lợi nhuận sau thuế cổ đông mẹ tăng 93,8 tỷ, từ 1.799,3 lên 1.893,1 tỷ. Cầu nối gồm:

• Lãi gộp +7,6 tỷ, chi phí bán hàng và quản lý −17,8 tỷ.
• Thu nhập tài chính +117,4 tỷ, chi phí tài chính −3,7 tỷ.
• Lãi liên doanh +14,3 tỷ, lợi nhuận khác −12,0 tỷ.
• Thuế TNDN −20,2 tỷ, lợi ích cổ đông thiểu số +8,1 tỷ.

Phần tăng đến từ tiền gửi, không từ bán hàng hay liên doanh. Thu nhập tài chính quý III là 370,0 tỷ, so với 252,6 tỷ cùng kỳ; chín tháng, lãi tiền gửi ngân hàng là 904,8 tỷ, tăng 36,0%.

So với quý II (2.213,4 tỷ), lợi nhuận mẹ quý III thấp hơn 14,5%. Lãi liên doanh quý II là 1.989,8 tỷ, quý III 1.604,7 tỷ.

Rủi ro: phụ thuộc Honda Việt Nam

Phần lãi Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam ghi nhận từ công ty liên doanh, liên kết chín tháng 2026 là 5.125,7 tỷ đồng, tăng 10,0% so với 4.659,9 tỷ. Giá trị đầu tư vào các công ty này theo vốn chủ sở hữu cuối quý III là 5.620 tỷ.

Thuyết minh BCTC cho giá trị khoản đầu tư đầu năm, cuối quý và cổ tức nhận từng công ty. Lãi chia chín tháng tính từ đó (giá trị cuối trừ đầu cộng cổ tức) gồm:

• Honda Việt Nam 4.353 tỷ (84,9%).
• Toyota Việt Nam 503 tỷ (9,8%), Ford Việt Nam 254 tỷ (5,0%).
• Các công ty còn lại 15 tỷ.

Tổng bốn dòng khớp dòng lãi liên doanh trên báo cáo kết quả kinh doanh. Cổ tức tiền mặt tập trung còn nhiều hơn: Honda Việt Nam chuyển 6.184 tỷ, trong 6.203 tỷ cổ tức VEA nhận chín tháng, tức 99,7%.

Honda chuyển nhiều hơn phần lãi VEA ghi nhận từ công ty này, nên giá trị khoản đầu tư giảm từ 5.187 xuống 3.356 tỷ. Cổ tức Honda chín tháng 2025 là 5.932 tỷ; Ford chuyển 179 tỷ năm trước và chưa chuyển đồng nào năm nay.

Rủi ro cụ thể gồm:

• Lãi liên doanh mỗi quý dao động từ 1.101 tỷ (Q1/2025) đến 2.364 tỷ (Q4/2024).
• VEA nắm 30% Honda Việt Nam, không kiểm soát mức chia cổ tức.
• Cổ tức Honda đã được chuyển phần lớn trước cuối quý III; phải thu cổ tức Honda còn 1.855 tỷ, giảm từ 2.966 tỷ đầu năm.

Doanh thu từ bên liên quan cũng tập trung: 880 tỷ chín tháng, bằng 23,0% doanh thu, trong đó bán cho Honda Việt Nam 807 tỷ.

Tiền gửi và dòng tiền

Tiền gửi có kỳ hạn gốc của Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam cuối quý III/2026 là 21.628 tỷ đồng, cộng 740 tỷ lãi dự thu thành 22.368 tỷ ngắn hạn, so với 14.266 tỷ đầu năm. Vay và nợ thuê tài chính chỉ 110 tỷ, nên tiền gửi ròng là 22.466 tỷ, bằng 16.907 đồng mỗi cổ phiếu.

Tiền gửi tập trung ở bốn ngân hàng quốc doanh:

• Agribank 9.501 tỷ (43,9% tiền gửi có kỳ hạn), tăng từ 1.077 tỷ đầu năm.
• VietinBank 6.575 tỷ, BIDV 3.543 tỷ, Vietcombank 1.588 tỷ.
• Các ngân hàng khác 420 tỷ.

Lãi tiền gửi chín tháng 904,8 tỷ bằng 14,8% lợi nhuận trước thuế. Lãi suất giảm hay số dư tiền gửi giảm sau kỳ chi cổ tức đều tác động trực tiếp vào phần này.

Dòng tiền kinh doanh gần như bằng không: âm 159 tỷ chín tháng 2026, âm 166 tỷ cùng kỳ. Tiền về chủ yếu qua hoạt động đầu tư: thu cổ tức, lãi và lợi nhuận được chia 7.968 tỷ, tăng 27% so với 6.273 tỷ.

Chi mua sắm tài sản cố định chín tháng là 99 tỷ. Cổ tức chi một lần mỗi năm vào quý IV: 6.209 tỷ năm 2025.

Cổ tức 5.240 đồng

Nghị quyết Hội đồng quản trị ngày 28/10/2026 của Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam duyệt cổ tức năm 2025 bằng tiền 5.240 đồng mỗi cổ phiếu, tỷ lệ 52,4%. Ngày chốt quyền 13/11/2026, thanh toán 14/12/2026, tổng 6.963 tỷ đồng.

Cổ tức bằng 97,4% lợi nhuận mẹ năm 2025 (7.148,5 tỷ) và 89,0% lợi nhuận bốn quý gần nhất. Bảy năm từ 2019 đến 2025, cổ tức mỗi năm dao động từ 4.187 đến 5.452 đồng, bình quân 4.903 đồng, bằng 99% EPS.

Với giá 37.700 đồng, cổ tức 5.240 đồng cho tỷ suất 13,9%. Bộ Công Thương nắm 88,47% vốn nên nhận khoảng 6.160 tỷ trong số này.

BCTC quý III đã ghi 6.963 tỷ cổ tức phải trả vào nợ, nên vốn chủ cổ đông mẹ 25.635 tỷ là số sau cổ tức. Chi xong, tiền gửi còn khoảng 15.600 tỷ, tương đương 11.750 đồng mỗi cổ phiếu.