Tăng trưởng kinh tế là gì

Tăng trưởng kinh tế là gì? Đó là mức tăng của sản lượng hàng hóa và dịch vụ mà một nền kinh tế làm ra qua thời gian, thường đo bằng tốc độ tăng của GDP thực. Tên tiếng Anh là economic growth. Tăng trưởng cho biết cái bánh kinh tế lớn lên bao nhiêu sau khi đã loại bỏ ảnh hưởng của giá cả.

Công thức tăng trưởng kinh tế

Tốc độ tăng trưởng là phần trăm thay đổi của GDP thực so với kỳ trước, hoặc so với cùng kỳ năm trước:

Cách tính GDP và khác biệt giữa GDP thực với danh nghĩa xem ở bài GDP là gì. Với số quý, thống kê Việt Nam thường công bố so với cùng quý năm trước. Cách này tránh ảnh hưởng của mùa vụ, ví dụ quý I thường thấp hơn quý II.

Để ước thời gian một nền kinh tế gấp đôi quy mô, dùng quy tắc 70: lấy 70 chia cho tốc độ tăng trưởng hằng năm. Tăng 7,47% mỗi năm thì khoảng 9,4 năm gấp đôi. Công thức chính xác cho 9,6 năm, nên quy tắc 70 chỉ là xấp xỉ.

Nguồn của tăng trưởng kinh tế

Nhìn theo chi tiêu, tăng trưởng đến từ tiêu dùng, đầu tư và xuất khẩu ròng. Bảng dưới là số liệu Việt Nam theo giá so sánh năm 2010, đơn vị tỷ đồng. Tiêu dùng cuối cùng gồm cả chi tiêu chính phủ. Tổng ở đây chưa gồm sai số thống kê.

Đóng góp bằng mức thay đổi của từng thành phần chia cho tổng năm 2024. Tiêu dùng đóng góp 5,09 điểm % trong 7,47%, tức hơn hai phần ba. Xuất khẩu ròng thu hẹp nên kéo tăng trưởng xuống 0,59 điểm %, dù xuất khẩu và nhập khẩu đều tăng trên 16%. Nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu.

Tăng trưởng kinh tế dao động

Tốc độ tăng không đều. Bảng dưới là GDP thực so cùng quý năm trước của Việt Nam ở các kỳ đáng chú ý.

Quý III/2022 tăng 14,38% chủ yếu vì hiệu ứng nền thấp: quý III/2021 là kỳ giãn cách nên cơ sở so sánh rất thấp. Cộng dồn hai năm: 0,9397 nhân 1,1438 được 1,0749, tức chỉ tăng 7,49%, tương đương khoảng 3,7% mỗi năm. Vì vậy cần đọc tăng trưởng theo chuỗi nhiều kỳ, không chỉ một quý.

Tăng trưởng kinh tế và cổ phiếu FPT

Cổ phiếu FPT thuộc nhóm công nghệ, viễn thông. Theo BCTC hợp nhất, doanh thu thuần năm 2019 là 27.792,0 tỷ đồng và năm 2025 là 70.207,7 tỷ đồng.

Doanh thu FPT tăng 11,51%, cao hơn mức 7,47% của nền kinh tế, và tăng trưởng kép sáu năm từ 2019 là 16,70% mỗi năm. Doanh thu tính theo giá hiện hành còn GDP tính theo giá so sánh, nên phép so chưa chặt. Dù vậy, nó cho thấy một doanh nghiệp có thể tăng nhanh hơn nền kinh tế khi mở rộng thị phần hoặc ngành đang lên. Cách đo tốc độ tăng của doanh nghiệp xem ở bài tăng trưởng kép CAGR.

Giới hạn của chỉ số tăng trưởng

Thứ nhất, tăng trưởng không đo phân phối: GDP tăng nhưng thu nhập có thể tập trung ở một nhóm.

Thứ hai, tốc độ cao ở nước có quy mô nhỏ dễ đạt hơn ở nước đã lớn, nên so thẳng giữa các nước dễ sai lệch. Việc so các nước nên dùng thêm GDP bình quân đầu người.

Thứ ba, số quý công bố ban đầu có thể được điều chỉnh, và tăng trưởng nhanh trong một năm không đảm bảo bền vững. Khái niệm này nằm ở bài tăng trưởng bền vững.

Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp