Rủi ro tỷ giá là gì

Rủi ro tỷ giá là gì? Đó là nguy cơ thua lỗ hoặc giảm lợi nhuận do tỷ giá hối đoái thay đổi, khi một cá nhân hay doanh nghiệp có tài sản, khoản nợ, doanh thu hoặc chi phí tính bằng ngoại tệ. Tên tiếng Anh là exchange rate risk hay currency risk.

Rủi ro tỷ giá là gì

Tỷ giá hối đoái cho biết một đơn vị ngoại tệ đổi được bao nhiêu nội tệ. Khi tỷ giá đổi, giá trị quy đổi của mọi khoản ngoại tệ đổi theo. Rủi ro tỷ giá là phần không chắc chắn đó.

Có ba dạng phổ biến. Rủi ro giao dịch là chênh lệch do tỷ giá đổi giữa lúc ký hợp đồng và lúc thanh toán. Rủi ro quy đổi là khi công ty mẹ hợp nhất báo cáo của công ty con ở nước ngoài. Rủi ro kinh tế là tác động dài hạn của tỷ giá lên sức cạnh tranh, như hàng xuất khẩu trở nên đắt hơn hay rẻ hơn.

Đo biến động tỷ giá chỉ là bước đầu. Điều quan trọng là vị thế ngoại tệ ròng: bao nhiêu tài sản ngoại tệ trừ bao nhiêu nợ ngoại tệ. Chỉ phần chênh lệch đó mới chịu rủi ro.

Công thức tính tác động của tỷ giá

Với nhà đầu tư nước ngoài mua tài sản nội tệ, lợi suất quy ra ngoại tệ là:

Trong đó R_VND là lợi suất bằng đồng Việt Nam, Δe là mức thay đổi theo % của tỷ giá USD/VND (số đồng nội tệ đổi một đô la), R_USD là lợi suất quy ra đô la. Δe dương nghĩa là đồng Việt Nam mất giá.

Với doanh nghiệp nợ ngoại tệ, chi phí quy đổi bằng nợ gốc ngoại tệ nhân tỷ giá thanh toán. Tỷ giá tăng làm chi phí nội tệ tăng theo cùng tỷ lệ.

Ví dụ rủi ro tỷ giá giả định

Cả hai ví dụ dưới đây là giả định minh hoạ về tỷ giá, không phải số liệu thị trường.

Ví dụ doanh nghiệp nhập khẩu. Doanh nghiệp nợ nhà cung cấp 100.000 USD, thanh toán sau ba tháng. Tỷ giá lúc ký là 25.000 đồng/USD, lúc trả là 26.000 đồng/USD, tăng 4%.

Chi phí tăng 100 triệu đồng chỉ vì tỷ giá, hàng hoá không đổi. Doanh nghiệp xuất khẩu có khoản thu 100.000 USD thì ngược lại, thu thêm 100 triệu đồng.

Ví dụ nhà đầu tư nước ngoài. Cổ phiếu cho lợi suất 10% bằng đồng Việt Nam trong một năm, đồng Việt Nam mất giá 3% so với đô la. Lợi suất quy ra đô la là 1,10 / 1,03 − 1 = 6,8%, thấp hơn 10% khoảng 3,2 điểm %. Nếu đồng Việt Nam lên giá 3%, lợi suất quy đổi lại cao hơn 10%.

Đo sức mạnh đô la bằng DXY

Bài không dùng chuỗi tỷ giá USD/VND mà dùng chỉ số DXY để thấy hướng của đồng đô la so với rổ các đồng tiền lớn. DXY không phải tỷ giá USD/VND, chỉ cho bối cảnh chung.

DXY tăng 3,7% trong 12 tháng nghĩa là đô la mạnh lên so với rổ tiền tệ chính. Đô la mạnh thường gây áp lực lên các đồng tiền thị trường mới nổi, nhưng mức tác động lên đồng Việt Nam còn tuỳ chính sách điều hành. Xem thêm chế độ tỷ giá.

Cách giảm rủi ro tỷ giá

Phòng ngừa tự nhiên là cân đối thu và chi cùng một ngoại tệ. Doanh nghiệp xuất khẩu nhập nguyên liệu bằng đô la đã bù trừ một phần.

Hợp đồng kỳ hạn ngoại tệ chốt tỷ giá cho ngày thanh toán trong tương lai. Công cụ này khoá rủi ro nhưng cũng khoá lợi ích nếu tỷ giá đi thuận. Xem hợp đồng kỳ hạn ngoại tệ.

Cách khác là vay đúng đồng tiền của dòng thu, chia nhỏ thanh toán theo thời gian, hoặc ghi giá hợp đồng bằng nội tệ.

Rủi ro tỷ giá và cổ phiếu Việt Nam

Nhà đầu tư cổ phiếu nên xem doanh nghiệp thuộc nhóm nào. Doanh nghiệp xuất khẩu thu ngoại tệ thường được lợi khi nội tệ mất giá. Doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu hay có nợ vay ngoại tệ lớn thì bị thiệt, và khoản lỗ chênh lệch tỷ giá có thể xuất hiện trong báo cáo kết quả kinh doanh.

Thông tin nằm ở thuyết minh báo cáo tài chính, mục về công cụ tài chính và rủi ro tỷ giá. Nhà đầu tư nước ngoài còn chịu rủi ro quy đổi, như công thức ở trên.

Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ cách đọc, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Xem tiếp tỷ giá USD/VND.