Tài sản cố định là gì

Tài sản cố định là gì? Đó là tài sản doanh nghiệp dùng lâu dài cho hoạt động, như nhà xưởng, máy móc và phương tiện. Giá trị của chúng được chuyển dần vào chi phí qua khấu hao, không tính hết một lần khi mua.

Tài sản cố định là gì

Doanh nghiệp dùng tài sản cố định để tạo ra doanh thu qua nhiều năm. Nó khác hàng tồn kho, vốn được mua để bán lại. Nó cũng khác chi phí thường xuyên, vốn dùng hết trong kỳ.

Tài sản cố định hữu hình gồm nhà cửa, máy móc, thiết bị, đường ống và phương tiện vận tải. Tài sản cố định vô hình gồm phần mềm, bản quyền và quyền sử dụng đất có thời hạn. Tài sản thuê tài chính là tài sản thuê nhưng ghi nhận như đi mua.

Muốn được ghi là tài sản cố định, tài sản phải đủ điều kiện. Thời gian dùng phải trên một năm. Giá trị phải vượt ngưỡng tối thiểu theo chế độ kế toán đang áp dụng. Nguyên giá phải xác định được một cách đáng tin cậy.

Công thức tài sản cố định

Giá trị còn lại là số trên bảng cân đối:

Giữa hai kỳ, giá trị còn lại thay đổi theo phương trình:

Muốn biết tài sản cố định tạo doanh thu ra sao, dùng vòng quay tài sản cố định. Đó là doanh thu chia tài sản cố định bình quân.

Ví dụ tài sản cố định của VSH

Cổ phiếu VSH vận hành thủy điện, ngành có tài sản cố định chiếm gần hết tài sản. Bảng cân đối hợp nhất ngày 30/09/2026 ghi tài sản cố định là 6.493,1 tỷ đồng, toàn bộ là hữu hình. Tổng tài sản là 7.716,4 tỷ đồng, nên tỷ trọng là 84,1%.

Bảng cân đối ngày 30/06/2026 còn có nguyên giá. Nguyên giá là 12.328,7 tỷ đồng và khấu hao lũy kế 5.706,8 tỷ đồng. Giá trị còn lại là 6.621,9 tỷ đồng. Tài sản đã hao mòn 46,3%.

Từ 31/12/2025 đến 30/09/2026, giá trị còn lại giảm 392,8 tỷ đồng, từ 6.885,9 xuống 6.493,1. Hãy đối chiếu bằng phương trình trên với số liệu ba quý.

Hai số khớp nhau, chỉ chênh 0,5 tỷ đồng do làm tròn và các khoản nhỏ. Điều đó cho thấy tài sản cố định của VSH giảm gần như hoàn toàn vì khấu hao. Doanh nghiệp mua sắm rất ít.

Bốn quý từ Q4/2025 đến Q3/2026, khấu hao là 586,1 tỷ đồng. Mua sắm chỉ 51,4 tỷ đồng, bằng 8,8% khấu hao. Nguyên giá chia khấu hao một năm cho ra tuổi thọ bình quân khoảng 21 năm, vì 12.328,7 chia 587 là 21,0. Đây chỉ là ước lượng.

Năm 2025 doanh thu thuần là 2.304,1 tỷ đồng. Tài sản cố định bình quân là 7.175,7 tỷ đồng. Vòng quay tài sản cố định là 0,32 lần. Mỗi đồng tài sản cố định tạo ra khoảng 0,32 đồng doanh thu một năm.

Cách đọc tài sản cố định

Tỷ trọng tài sản cố định cao là đặc trưng của ngành nặng vốn, như điện, xi măng, thép và vận tải. Ngành thương mại, phần mềm có tỷ trọng thấp.

Nếu mua sắm thấp hơn khấu hao nhiều năm liền, tài sản đang già đi. Doanh nghiệp có thể cần đầu tư lớn sau này. Nếu mua sắm vượt khấu hao, tài sản đang tăng, thường cho thấy mở rộng công suất.

Vòng quay tài sản cố định chỉ có ý nghĩa khi so cùng ngành. Thủy điện luôn có vòng quay thấp vì vốn đầu tư ban đầu rất lớn.

Giới hạn cần nhớ

Thứ nhất, giá trị còn lại là giá trị sổ sách, không phải giá thị trường. Nhà máy cũ có thể đáng giá hơn hoặc thấp hơn nhiều.

Thứ hai, thời gian khấu hao do doanh nghiệp chọn trong khung quy định. Hai doanh nghiệp cùng loại tài sản có thể khấu hao khác nhau.

Thứ ba, phép đối chiếu trong ví dụ bỏ qua thanh lý và đánh giá lại. Hai khoản này có thể gây lệch ở doanh nghiệp khác.

Thứ tư, dữ liệu Q3/2026 của VSH chưa có nguyên giá. Vì thế bài lấy nguyên giá ngày 30/06/2026.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Các khái niệm đi cùng là khấu hao, bảng cân đối kế toán và vòng quay tổng tài sản. Dòng chi mua sắm nằm ở báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách đọc, không phải khuyến nghị đầu tư.