ROCE là gì: công thức, ví dụ và cách đọc

ROCE là gì? Đó là tỷ suất lợi nhuận trên vốn sử dụng (return on capital employed), bằng lợi nhuận trước lãi vay và thuế chia cho vốn mà doanh nghiệp dùng để kinh doanh, gồm vốn chủ sở hữu và nợ dài hạn.

Điểm chính

ROCE = EBIT chia vốn sử dụng, trong đó vốn sử dụng bằng tổng tài sản trừ nợ ngắn hạn.
ROCE đo hiệu quả của toàn bộ vốn dài hạn, trước khi chia cho chủ nợ và nhà nước, nên so được doanh nghiệp có mức vay khác nhau.
ROCE tách được thành biên lợi nhuận hoạt động nhân vòng quay vốn, cho biết hiệu quả đến từ lợi nhuận trên mỗi đồng doanh thu hay từ việc dùng vốn tích cực.

Công thức ROCE là gì

\text{ROCE} = \dfrac{\text{EBIT}}{\text{Tổng tài sản} - \text{Nợ ngắn hạn}}

Trong đó: EBIT là lợi nhuận trước lãi vay và thuế, mẫu số là vốn sử dụng, lấy bình quân đầu kỳ và cuối kỳ.

EBIT trong bài tính bằng lợi nhuận trước thuế cộng chi phí lãi vay. Mẫu số cho cùng kết quả với vốn chủ sở hữu cộng nợ dài hạn, vì tổng tài sản bằng vốn chủ cộng toàn bộ nợ. Nợ ngắn hạn bị trừ vì được coi là nguồn tài trợ tạm thời cho vốn lưu động.

ROCE cũng viết được dưới dạng tích:

\text{ROCE} = \dfrac{\text{EBIT}}{\text{Doanh thu thuần}} \times \dfrac{\text{Doanh thu thuần}}{\text{Vốn sử dụng}}

Trong đó: thừa số đầu là biên lợi nhuận hoạt động, thừa số sau là vòng quay vốn sử dụng.

Ví dụ ROCE của cổ phiếu DPM

Cổ phiếu DPM có báo cáo hợp nhất kỳ Q2/2026, dữ liệu giá đến phiên 26/10/2026. Lợi nhuận cộng bốn quý từ Q3/2025 đến Q2/2026. Số làm tròn một chữ số thập phân nên tổng có thể lệch 0,1.

Minh họa ROCE: cảnh văn phòng phân tích tài chính

Bước	Số liệu (tỷ đồng)
Lợi nhuận trước thuế bốn quý	2.228,6
Cộng chi phí lãi vay bốn quý	164,0
EBIT	2.392,6
Vốn sử dụng 30/06/2025 = 18.541,9 − 6.643,7	11.898,2
Vốn sử dụng 30/06/2026 = 18.496,2 − 6.618,4	11.877,8
Vốn sử dụng bình quân	11.888,0
ROCE = 2.392,6 / 11.888,0	20,13%

EBIT của từng quý bằng lợi nhuận trước thuế cộng lãi vay của quý đó: 387,6 cộng 294,1 cộng 558,2 cộng 1.152,7 bằng 2.392,6 tỷ đồng.

Tách ROCE thành hai thừa số. Doanh thu thuần bốn quý là 19.752,2 tỷ đồng, nên biên lợi nhuận hoạt động là 12,11%. Vòng quay vốn sử dụng là 19.752,2 chia 11.888,0, bằng 1,66 lần. Nhân hai số này ra 20,13%.

Bốn quý liền trước, từ Q3/2024 đến Q2/2025, EBIT là 947,0 tỷ đồng và vốn sử dụng bình quân là 12.117,8 tỷ đồng, ROCE là 7,81%. Biên lợi nhuận hoạt động khi đó 6,05%, vòng quay vốn 1,29 lần. ROCE tăng 12,32 điểm %, trong đó cả hai thừa số cùng tăng.

Đọc ROCE là gì

ROCE cao nghĩa là mỗi đồng vốn dài hạn tạo ra nhiều lợi nhuận hoạt động. Để biết có đáng kể không, so với chi phí vốn: nếu ROCE sau khi trừ thuế thấp hơn chi phí vốn bình quân thì doanh nghiệp đang làm hao giá trị.

Cần xem ROCE qua nhiều kỳ. ROCE của DPM đi từ 7,81% lên 20,13% trong một năm, khi lợi nhuận tăng mạnh trên cùng quy mô vốn. Vốn sử dụng gần như không đổi, nên toàn bộ cải thiện đến từ tử số.

Chỉ so ROCE giữa doanh nghiệp cùng ngành. Ngành cần nhiều vốn như điện, cảng, hạ tầng có ROCE thấp tự nhiên. Ngành nhẹ vốn như phần mềm có ROCE cao tự nhiên.

Giới hạn của ROCE

Thứ nhất, ROCE dùng EBIT chưa trừ thuế, nên chưa phản ánh phần nhà nước lấy đi. Muốn so với chi phí vốn, nên dùng ROIC, dựa trên lợi nhuận sau thuế.

Thứ hai, tổng tài sản gồm cả tiền và đầu tư tài chính chưa sinh lời. Doanh nghiệp giữ nhiều tiền mặt sẽ có ROCE thấp hơn thực tế hoạt động. Mẫu số cũng gồm các khoản đầu tư vào công ty liên kết mà EBIT có thể chưa ghi nhận đầy đủ.

Thứ ba, EBIT bốn quý có thể gồm khoản một lần, như lãi bán tài sản hay hoàn nhập dự phòng. ROCE khi đó cao hơn mức lặp lại được.

Thứ tư, ngân hàng, công ty chứng khoán và bảo hiểm không dùng ROCE, vì nợ là nguyên liệu kinh doanh của họ.

Câu hỏi thường gặp

ROCE khác ROE thế nào?

ROE đo lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu, chỉ phần của cổ đông. ROCE đo EBIT trên cả vốn chủ và nợ dài hạn, nên không bị ảnh hưởng bởi cơ cấu nợ.

ROCE bao nhiêu là tốt?

Không có ngưỡng chung. Cần so với chi phí vốn, với các kỳ trước của chính doanh nghiệp và với doanh nghiệp cùng ngành.

Vì sao trừ nợ ngắn hạn khỏi tài sản?

Vì nợ ngắn hạn, như phải trả người bán, được trả trong vòng một năm và coi là tài trợ cho vốn lưu động. Vốn sử dụng chỉ tính phần vốn ổn định dùng lâu dài.

Bài liên quan

Lợi nhuận hoạt động sau thuế trên vốn đầu tư xem ở bài về ROIC. Cấu trúc bảng cân đối và báo cáo kết quả kinh doanh nằm trong cấu trúc báo cáo tài chính. Các thuật ngữ trên báo cáo xem ở 162 thuật ngữ báo cáo tài chính. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.

ROCE là gì: lợi nhuận trên vốn sử dụng