Phân tích cổ phiếu SMC Quý 4/2026: Lãi 9 tháng 75 tỷ nhưng doanh thu giảm 32,5%, vay nợ vẫn 1.181 tỷ

Định giá cổ phiếu SMC Quý 4/2026 bắt đầu từ việc Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại SMC (HOSE: SMC), doanh nghiệp thương mại và gia công thép xây dựng, thép tấm lá mạ và thép ống, đưa lợi nhuận sau thuế chín tháng lên 74,9 tỷ đồng so với lỗ 158,9 tỷ cùng kỳ. Doanh thu cùng thời gian giảm 32,5% xuống 3.624,5 tỷ đồng vì công ty thu hẹp mảng kém hiệu quả.

Giá đóng cửa phiên 09/11/2026 là 9.650 đồng, thấp hơn 33,2% so với đỉnh đóng cửa 52 tuần. Bài đi từ doanh thu, lợi nhuận và vay nợ sang đợt chào bán thêm 36,8 triệu cổ phiếu, thay đổi nhân sự ngày 05/11, cổ đông, khối ngoại, so sánh cùng ngành, định giá và kỹ thuật.

Quy mô và mô hình kinh doanh

Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại SMC niêm yết HOSE từ 30/10/2006, hoạt động thương mại thép, gia công cắt xả băng (Coil Center), cơ khí chính xác và thiết bị tự động. Vốn điều lệ 736,8 tỷ đồng ứng với 73.678.587 cổ phiếu, vốn hoá theo giá 9.650 đồng là 711 tỷ đồng, công ty có 401 lao động.

Doanh thu hợp nhất của SMC giảm từ 13.703,6 tỷ đồng năm 2023 xuống 8.929,8 tỷ năm 2024 và 7.010,3 tỷ năm 2025. Quý III/2026 đạt 1.238,3 tỷ, giảm 21,2% so với cùng kỳ và 5,7% so với quý II.

Công văn giải trình ngày 30/10/2026 của SMC nêu nguyên nhân là tái cấu trúc toàn diện: dừng các hoạt động kinh doanh không hiệu quả, tập trung vào thương mại và Coil Center, thanh lý công ty con. Trong năm 2026 SMC chuyển nhượng 100% vốn SMC Tân Tạo (30/09/2026) và hoàn tất giải thể SMC Đà Nẵng.

Biên lãi gộp nằm trong khoảng −2,3% đến 2,9% suốt tám quý, quý III/2026 là 1,7%. Với lợi nhuận mỏng như vậy, chi phí lãi vay quyết định kết quả cuối cùng.

Theo Bản cáo bạch, thép xây dựng tăng từ 24,5% doanh thu năm 2024 lên 38,4% năm 2025 và 48,1% nửa đầu 2026, còn thép tấm lá mạ giảm từ 57,5% xuống 32,4%. Nửa đầu 2026, doanh thu và biên lãi gộp các nhóm là:

• Thép xây dựng: 1.148,8 tỷ đồng, biên 1,02%.
• Thép tấm lá mạ: 774,0 tỷ, biên 3,11%, cao nhất trong các nhóm thép.
• Thép ống: 221,4 tỷ, biên −0,18%.
• Gia công: 106,0 tỷ, biên 7,68%.
• Thép khác, dịch vụ, phế liệu: 135,9 tỷ, biên từ 1,08% đến 97,12% trên doanh thu nhỏ.

Thép xây dựng và thép tấm lá mạ đều có biên gộp chuyển từ âm năm 2025 sang dương nửa đầu 2026; tổng lãi gộp nửa đầu 61,3 tỷ, biên 2,57%.

Lợi nhuận quý III cải thiện nhờ đâu

Quý III/2026, Đầu tư Thương mại SMC có lãi gộp 21,2 tỷ đồng so với lỗ gộp 2,2 tỷ cùng kỳ, lợi nhuận trước thuế 14,2 tỷ đồng so với lỗ 81,2 tỷ. Lợi nhuận sau thuế đạt 29,9 tỷ vì chi phí thuế hoãn lại ghi dương 20,9 tỷ; phần của cổ đông công ty mẹ là 30,6 tỷ, so với lỗ 76,1 tỷ.

Cầu nối lợi nhuận trước thuế, tăng 95,4 tỷ qua các bước:

• Chi phí tài chính +37,5 tỷ: từ −37,0 tỷ sang +0,5 tỷ; chi phí lãi vay giảm 13,0 tỷ xuống 23,8 tỷ.
• Lãi gộp +23,4 tỷ, từ −2,2 tỷ lên 21,2 tỷ.
• Chi phí quản lý +10,4 tỷ và chi phí bán hàng +4,7 tỷ.
• Thu nhập tài chính +4,5 tỷ; lợi nhuận khác và liên doanh +14,9 tỷ.

Chín tháng 2026, so với cùng kỳ 2025:

• Doanh thu 3.624,5 tỷ, giảm 32,5%.
• Lãi gộp 82,5 tỷ so với lỗ 5,0 tỷ.
• Chi phí lãi vay 83,1 tỷ, giảm 27,2% từ 114,2 tỷ.
• Chi phí bán hàng 40,0 tỷ, giảm 25,1% từ 53,4 tỷ.
• Lợi nhuận sau thuế 74,9 tỷ so với lỗ 158,9 tỷ.

Chất lượng lợi nhuận

Lợi nhuận của Đầu tư Thương mại SMC trong 2025 và 2026 phụ thuộc vào các khoản không thuộc hoạt động thương mại thép. Quý IV/2025 ghi lợi nhuận sau thuế cổ đông công ty mẹ 358,6 tỷ đồng, gấp 2,0 lần cả năm 2025 (180,1 tỷ), với chi phí quản lý dương 200,7 tỷ và thu nhập khác 258,5 tỷ.

Chín tháng 2026, lợi nhuận trước thuế 68,9 tỷ đồng, trong đó lợi nhuận khác 80,9 tỷ (quý I 69,6 tỷ, quý III 13,4 tỷ). Không kể khoản này, lợi nhuận trước thuế là âm 12,0 tỷ. Công văn giải trình liệt kê các tài sản đã thanh lý: cổ phiếu HBC, nhà xưởng và máy móc của Công ty TNHH Thép SMC, máy móc của Công ty Liên doanh Ống thép Sendo.

Công văn cũng nêu SMC thu hồi nợ tồn đọng và ghi nhận hoàn nhập dự phòng phải thu chậm luân chuyển. Dự phòng phải thu ngắn hạn khó đòi giảm từ 179,2 tỷ đầu năm xuống 88,6 tỷ, nợ xấu gốc từ 881,4 tỷ xuống 154,1 tỷ; chi phí quản lý chín tháng ghi dương 1,8 tỷ so với chi 114,0 tỷ cùng kỳ.

Vay nợ, phải trả và trả trước

Cuối quý III/2026, Đầu tư Thương mại SMC có vay và nợ thuê tài chính 1.180,8 tỷ đồng, giảm 868,4 tỷ so với 2.049,2 tỷ đầu năm và bằng 1,09 lần vốn chủ sở hữu 1.082,4 tỷ. Tỷ lệ này là 3,52 lần cuối quý III/2025.

Cơ cấu vay ngắn hạn 1.172,3 tỷ đồng:

• Vay ngân hàng 913,8 tỷ, gồm Công Thương 385,1 tỷ (đầu năm 1.123,1 tỷ), BIDV Thống Nhất 292,3 tỷ, Hàng Hải 236,3 tỷ.
• Vay cá nhân và tổ chức 136,9 tỷ, tăng từ 99,0 tỷ.
• Nợ dài hạn đến hạn trả 121,6 tỷ.

Phần phải trả và trả trước đáng chú ý hơn vay nợ:

• Phải trả người bán 1.037,9 tỷ đồng, bằng 30,8% tổng tài sản 3.371,2 tỷ.
• Trả trước dài hạn cho Công ty Cổ phần Novareal 662,9 tỷ, bằng 19,7% tổng tài sản, so với 115,6 tỷ đầu năm.
• Tiền 16,8 tỷ và đầu tư giữ đến ngày đáo hạn 493,8 tỷ; phải thu ngắn hạn 329,3 tỷ; hàng tồn kho 269,2 tỷ.
• Chi phí xây dựng cơ bản dở dang 351,3 tỷ.

Vốn chủ tăng từ 651,0 tỷ cuối quý III/2025 lên 1.082,4 tỷ chủ yếu nhờ lợi nhuận quý IV/2025, vốn điều lệ không đổi 736,8 tỷ.

Chào bán thêm cho cổ đông

Đầu tư Thương mại SMC chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng cho cổ đông hiện hữu theo Giấy chứng nhận số 490/GCN-UBCK ngày 12/10/2026, thực hiện nghị quyết Đại hội đồng cổ đông ngày 24/04/2026. Công ty chào bán 36.803.419 cổ phiếu giá 10.000 đồng, thu tối đa 368,0 tỷ đồng, tỷ lệ thực hiện quyền 2:1.

Mốc thời gian của đợt chào bán:

• Ngày đăng ký cuối cùng 02/11/2026; ngày giao dịch không hưởng quyền 30/10/2026.
• Chuyển nhượng quyền mua từ 06/11 đến 20/11/2026.
• Đăng ký và nộp tiền mua từ 06/11 đến 26/11/2026.

Số tiền thu được dùng để:

• Thanh toán nhà cung cấp, chủ yếu Công ty TNHH Thép Vina Kyoei: 200,0 tỷ đồng.
• Trả nợ Ngân hàng Công Thương: 85,0 tỷ.
• Trả nợ BIDV Chi nhánh Thống Nhất: 83,0 tỷ.

Nếu bán hết, số cổ phiếu tăng 49,95% lên 110.482.006 cổ phiếu. Giá chào bán 10.000 đồng cao hơn giá đóng cửa 9.650 đồng là 3,6%.

Thay đổi nhân sự ngày 05/11

Hội đồng quản trị Đầu tư Thương mại SMC ra bảy nghị quyết ngày 05/11/2026, một ngày trước khi đợt đăng ký mua cổ phiếu chào bán thêm bắt đầu. Hai thay đổi lớn nhất là miễn nhiệm Tổng giám đốc Nguyễn Quang Trung và Phó tổng giám đốc Khối Tài chính Kế toán Nguyễn Ngọc Ý Nhi.

Nội dung các nghị quyết:

• Ông Trung thôi chức Tổng giám đốc và giám đốc hai công ty con ở Phú Mỹ để chuyển sang hoạt động của Hội đồng quản trị; Hội đồng sẽ trình Đại hội cổ đông gần nhất bầu bổ sung ông làm thành viên và Phó chủ tịch.
• Bà Ý Nhi nộp đơn xin thôi chức theo nguyện vọng cá nhân.
• Ông Nguyễn Ngọc Đăng Khoa, Phó tổng giám đốc phụ trách chuyển đổi số, được giao làm người được ủy quyền công bố thông tin.
• Chủ tịch Phạm Hoàng Anh kiêm giám đốc hai công ty con ở Phú Mỹ; phê duyệt quy chế kiểm toán nội bộ.

Báo cáo tài chính quý III/2026 ký ngày 28/10/2026 vẫn do ông Trung ký trên cương vị Tổng giám đốc. Bà Ý Nhi nắm 3,20% vốn, ông Trung 1,36%.