Điểm hoà vốn là gì: mức doanh thu để lợi nhuận bằng không

Điểm hoà vốn là gì? Đó là mức doanh thu mà tại đó tổng doanh thu vừa đủ bù tổng chi phí, lợi nhuận bằng không. Doanh thu cao hơn điểm này doanh nghiệp có lãi, thấp hơn thì lỗ.

Công thức điểm hoà vốn

Trong đó: Tỷ lệ biên đóng góp bằng doanh thu trừ biến phí, chia doanh thu. Định phí là chi phí không đổi theo doanh thu trong kỳ xét.

Biên an toàn cho biết doanh thu thực cách điểm hoà vốn bao xa:

Trong đó: Doanh thu thực là doanh thu của kỳ đang xét.

Biến phí thay đổi theo doanh thu, như nguyên vật liệu và hoa hồng bán hàng. Định phí gồm những khoản như chi phí quản lý và lãi vay. Thực tế nhiều khoản nằm giữa hai nhóm, như lương công nhân hay điện, nên mọi cách chia đều là xấp xỉ.

Ví dụ số thật của TNG

Cổ phiếu TNG có báo cáo hợp nhất kỳ Q3/2026. Số liệu cộng bốn quý từ Q4/2025 đến Q3/2026. Số làm tròn một chữ số thập phân nên tổng có thể lệch 0,1.

Cách chia dưới đây là giả định minh hoạ, không phải số công bố của công ty. Biến phí gồm giá vốn hàng bán và chi phí bán hàng. Định phí gồm chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí tài chính trừ thu nhập tài chính, và trừ lợi nhuận khác. Với cách chia này, biên đóng góp trừ định phí bằng đúng lợi nhuận trước thuế.

Lợi nhuận trước thuế tính ra 580,1 tỷ đồng, khớp với số trên báo cáo. Doanh thu hoà vốn là 5.509,8 tỷ đồng, bằng 54,43% doanh thu thực. Biên an toàn là 45,57%, tức doanh thu thực có thể giảm 4.612,9 tỷ đồng trước khi chạm điểm hoà vốn.

Nhìn theo hướng ngược lại: biên đóng góp chỉ 12,58%. Một điểm % biên đóng góp mất đi, do giá vốn tăng hay giá bán giảm, làm điểm hoà vốn dịch lên đáng kể. Bảng dưới giữ nguyên định phí và chỉ đổi tỷ lệ biên đóng góp.

Mất 3 điểm % biên đóng góp đẩy điểm hoà vốn từ 54,43% lên 71,48% doanh thu thực. Biên an toàn co từ 45,57% xuống 28,52%. Với biên mỏng, doanh nghiệp rất nhạy với giá đầu vào.

Cũng với số liệu này, nếu doanh thu giảm 30%, còn 7.085,9 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế chỉ còn 198,2 tỷ đồng, giảm 65,8%. Đây là hệ quả của đòn bẩy hoạt động: lợi nhuận hoạt động giảm nhanh hơn doanh thu.

Đọc điểm hoà vốn là gì

Biên an toàn lớn nghĩa là doanh nghiệp chịu được doanh thu giảm mạnh. Biên an toàn nhỏ nghĩa là chỉ cần một đợt giảm đơn hàng là chuyển từ lãi sang lỗ. Ngành chu kỳ, như thép, vận tải, thường có điểm hoà vốn sát doanh thu hơn ngành tiêu dùng thiết yếu.

Điểm hoà vốn thay đổi theo thời gian. Khi doanh nghiệp đầu tư thêm nhà máy, định phí tăng và điểm hoà vốn dịch lên. Khi doanh nghiệp tăng giá bán hoặc giảm giá vốn, biên đóng góp tăng và điểm hoà vốn dịch xuống.

Điểm hoà vốn tính theo lợi nhuận kế toán. Một số người tính điểm hoà vốn tiền mặt bằng cách bỏ khấu hao khỏi định phí, cho biết doanh thu tối thiểu để dòng tiền hoạt động không âm.

Giới hạn khi tính

Thứ nhất, kết quả phụ thuộc hoàn toàn vào cách chia định phí và biến phí. Nếu coi giá vốn có một phần cố định, như khấu hao nhà xưởng và lương cơ bản, điểm hoà vốn cao hơn kết quả trên.

Thứ hai, mô hình giả định biến phí tỷ lệ thuận với doanh thu và định phí đứng yên. Khi doanh thu tăng vượt công suất, định phí phải tăng theo, mô hình mất đúng.

Thứ ba, doanh nghiệp bán nhiều sản phẩm với biên khác nhau có điểm hoà vốn phụ thuộc cơ cấu bán hàng. Cơ cấu đổi thì điểm hoà vốn đổi.

Thứ tư, bốn quý gộp che đi tính mùa vụ. TNG có quý I thấp hơn các quý sau, nên điểm hoà vốn theo từng quý khác điểm hoà vốn năm.

Thứ năm, ngân hàng, công ty chứng khoán và bảo hiểm không có điểm hoà vốn theo doanh thu theo cách này.

Câu hỏi thường gặp

Bài liên quan

Doanh thu đổi thì lợi nhuận đổi mạnh hơn xem ở bài về đòn bẩy hoạt động. Biên lợi nhuận xem ở bài về biên lợi nhuận gộp. Cấu trúc báo cáo kết quả kinh doanh xem ở cấu trúc báo cáo tài chính. Các thuật ngữ trên báo cáo xem ở 162 thuật ngữ báo cáo tài chính. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.