Đấu giá cổ phần là gì: bán cổ phần cho người đặt giá cao

Đấu giá cổ phần là gì? Đó là phương thức bán cổ phần công khai cho những người đặt mua với mức giá cao nhất, bắt đầu từ một giá khởi điểm do người bán công bố. Phương thức này thường dùng khi doanh nghiệp bán lần đầu ra công chúng hoặc khi cổ đông lớn, kể cả Nhà nước, chuyển nhượng phần vốn.

Đấu giá cổ phần là gì, khi nào dùng

Đấu giá là cách bán minh bạch cho nhiều người mua tiềm năng. Thay vì thương lượng riêng với một nhà đầu tư, người bán mở cửa cho mọi người đủ điều kiện cùng đặt giá. Giá hình thành từ cạnh tranh, nên thường phản ánh nhu cầu thực.

Ba tình huống hay gặp. Doanh nghiệp bán cổ phần lần đầu ra công chúng, hay IPO, có thể chọn đấu giá để xác định giá. Cổ đông lớn bán một lượng cổ phần lớn, và đấu giá giúp tránh bán dồn vào sàn gây áp lực giá. Nhà nước thoái vốn khỏi doanh nghiệp cũng thường dùng đấu giá công khai.

Địa điểm, điều kiện đăng ký, tiền đặt cọc, lô tối thiểu và cách xác định giá trúng do quy chế của từng đợt đấu giá quy định, dựa trên quy định pháp luật hiện hành. Hãy đọc kỹ thông báo và quy chế đấu giá của đợt đó trước khi tham gia.

Công thức giá trúng đấu giá

Trong ví dụ, mỗi lệnh trúng được mua theo đúng giá mình đặt. Giá bình quân của cả đợt bằng tổng tiền thu chia cho số cổ phần bán:

Để đánh giá giá khởi điểm, so nó với thu nhập trên mỗi cổ phiếu:

Có đợt xác định một giá chung cho mọi lệnh trúng thay vì mỗi người một giá. Hãy xem quy chế của đợt cụ thể.

Ví dụ đấu giá cổ phần BWE

Cổ phiếu BWE niêm yết trên HOSE, dữ liệu đến phiên 27/10/2026, giá đóng cửa 43.000 đồng. Tình huống đấu giá dưới đây là mô phỏng, không phải đợt đấu giá thật: một cổ đông giả định bán 10 triệu cổ phiếu, giá khởi điểm 40.000 đồng.

Trước hết đặt giá khởi điểm vào số liệu thật. Vốn góp 2.199,3 tỷ đồng chia mệnh giá 10.000 đồng cho 219,9 triệu cổ phiếu, chưa trừ cổ phiếu quỹ vì kho dữ liệu không có khoản này. Lợi nhuận cổ đông công ty mẹ bốn quý Q3/2025 đến Q2/2026 là 1.087,3 tỷ đồng, nên EPS bằng 4.944 đồng. Vốn chủ sở hữu cuối Q2/2026 là 6.406,8 tỷ đồng, trừ lợi ích cổ đông thiểu số 319,6 tỷ đồng, nên BVPS bằng 27.678 đồng.

Giá khởi điểm thấp hơn giá thị trường 7,0%. Phiên đấu giá mô phỏng có 5 lệnh, tổng cầu 12,5 triệu cổ phiếu cho 10 triệu cổ phiếu bán.

Lệnh được xếp từ giá cao xuống thấp cho đến khi đủ 10 triệu cổ phiếu. Lệnh D chỉ trúng một phần, vì cộng dồn 3,0 + 2,5 + 2,0 đã là 7,5 triệu, còn lại 2,5 triệu cho lệnh D. Giá đặt thành công thấp nhất là 41.500 đồng. Lệnh E đặt đúng giá khởi điểm nhưng không còn cổ phiếu.

Tổng tiền thu = 138.000 + 111.250 + 86.000 + 103.750 = 439.000 triệu đồng. Giá bình quân = 439.000 triệu / 10 triệu = 43.900 đồng. Con số này cao hơn giá khởi điểm 9,75% và cao hơn giá thị trường 2,1%.

Đọc kết quả đấu giá thế nào

Giá khởi điểm thấp hơn thị trường không có nghĩa mua sẽ có lời. Điều cần xem là giá trúng cuối cùng và định giá của cổ phiếu tại giá đó. Trong ví dụ, giá bình quân 43.900 đồng ứng với P/E 8,9 lần, cao hơn mức 8,7 lần của giá thị trường.

Tỷ lệ cầu trên cung cho biết sức nóng của đợt đấu giá. Trong ví dụ, cầu gấp 1,25 lần cung. Khi cầu gấp nhiều lần cung, giá trúng thường cao hơn nhiều so với giá khởi điểm, và người đặt giá thấp sát khởi điểm gần như không có cơ hội.

Nhà đầu tư cần cân nhắc đặt giá theo định giá của mình chứ không theo kỳ vọng sẽ trúng. Đặt cao hơn mức hợp lý để chắc chắn trúng là cách phổ biến dẫn tới mua đắt.

Sau khi trúng, cổ phiếu có thể bị hạn chế chuyển nhượng trong một thời gian theo quy định hoặc điều kiện của đợt chào bán. Cần xem điều này để biết khi nào bạn có thể bán.

Giới hạn của ví dụ đấu giá

Thứ nhất, cả tình huống đấu giá, giá khởi điểm, số lượng bán và các lệnh đặt đều là giả định. BWE chỉ được dùng làm ví dụ số liệu thật, không có đợt bán nào được nhắc tới.

Thứ hai, cách chia khi nhiều lệnh cùng giá, cách xác định giá trúng một giá hay nhiều giá, tiền đặt cọc và hạn chế chuyển nhượng đều thay đổi theo quy chế từng đợt.

Thứ ba, P/E và P/B trong ví dụ dùng EPS bốn quý gần nhất và chưa trừ cổ phiếu quỹ. Doanh nghiệp có lợi nhuận bất thường sẽ khiến P/E sai lệch.

Câu hỏi thường gặp

Bài liên quan

Cách đọc P/E có ở bài P/E là gì, còn P/B ở bài P/B là gì. Chuyện chào bán lượng lớn cho nhiều nhà đầu tư xem bài phát hành thêm cổ phiếu là gì. Thoái vốn của cổ đông lớn giải thích ở bài thoái vốn là gì.