Beta danh mục là gì: công thức, ví dụ và cách đọc

Beta danh mục là gì? Đó là hệ số beta của cả danh mục, bằng trung bình có trọng số của beta từng cổ phiếu, cho biết danh mục nhạy với biến động của thị trường chung đến mức nào.

Điểm chính

Beta danh mục bằng tổng của tỷ trọng từng cổ phiếu nhân với beta của cổ phiếu đó.
Beta danh mục 0,7 nghĩa là khi VN-Index đổi 1% thì danh mục đổi khoảng 0,7% cùng chiều, tính theo trung bình quá khứ.
Đổi tỷ trọng giữa các cổ phiếu làm beta danh mục đổi ngay, kể cả khi không mua hay bán thêm mã nào.

Công thức beta danh mục

\beta_{P} = \sum_{i=1}^{n} w_i \times \beta_i

Trong đó w là tỷ trọng giá trị của cổ phiếu thứ i trong danh mục, β là hệ số beta của cổ phiếu đó so với VN-Index, tổng các tỷ trọng bằng 1.

Công thức này đúng tuyệt đối khi beta của các cổ phiếu và beta của danh mục cùng tính trên một kỳ, cùng một chỉ số thị trường. Lý do là hồi quy có tính cộng: lợi suất danh mục là tổng có trọng số của lợi suất từng mã, nên hệ số góc cũng cộng có trọng số.

Nhờ đó nhà đầu tư không cần tính lại từ đầu. Chỉ cần có beta từng mã và tỷ trọng hiện tại.

Ví dụ danh mục bốn cổ phiếu

Giả định một danh mục 1 tỷ đồng gồm bốn cổ phiếu. Tỷ trọng là GIẢ ĐỊNH minh hoạ, còn beta tính từ dữ liệu thật. Mỗi beta được hồi quy 250 lợi suất ngày, từ phiên 24/10/2025 đến phiên 27/10/2026, theo VN-Index. Chỉ số đóng cửa 1.761,87 điểm ngày 27/10/2026.

Minh họa Beta danh mục: cảnh công ty quản lý quỹ

Cổ phiếu	Giá đóng cửa 27/10/2026	Tỷ trọng giả định	Beta 250 phiên	Tỷ trọng × beta
FPT	55.400 đồng	40%	0,73	0,29
HPG	21.000 đồng	25%	0,63	0,16
VNM	57.600 đồng	20%	0,40	0,08
MWG	75.700 đồng	15%	1,15	0,17
Danh mục		100%		0,70

Beta danh mục là 0,70. Kiểm bằng cách khác: ghép lợi suất ngày của danh mục theo đúng tỷ trọng rồi hồi quy trực tiếp theo VN-Index, kết quả cũng 0,70. Hệ số xác định R² của danh mục là 0,41, nghĩa là khoảng 41% biến động của danh mục giải thích được bằng thị trường chung.

Biến động quy năm của danh mục là 21,6%, cao hơn 19,7% của VN-Index dù beta nhỏ hơn 1. Beta chỉ đo phần đi cùng thị trường, không đo toàn bộ độ lên xuống.

Hai danh mục, hai beta

Đổi tỷ trọng sang MWG 40%, FPT 30%, HPG 30% thì beta danh mục là 0,87. Đổi sang VNM 50%, FPT 30%, HPG 20% thì beta chỉ còn 0,55. Cùng nhóm cổ phiếu quen thuộc, mức nhạy với thị trường khác nhau rõ.

Ước tính nhanh: nếu VN-Index giảm 10%, danh mục 1 tỷ đồng ở bảng trên giảm khoảng 7,0%, tức 70 triệu đồng. Đây là kỳ vọng theo trung bình quá khứ, ngày cụ thể có thể lệch xa.

Đọc beta danh mục thế nào

Beta danh mục trên 1 nghĩa là danh mục mạnh hơn thị trường, cả khi tăng lẫn khi giảm. Dưới 1 là nhẹ hơn. Gần 0 nghĩa là ít liên quan thị trường chung. Beta không đo chất lượng của từng doanh nghiệp.

Nhà đầu tư dùng beta danh mục để đặt mức rủi ro thị trường chấp nhận được. Người muốn giảm biến động có thể tăng tỷ trọng cổ phiếu beta thấp. Người chấp nhận biến động lớn thì ngược lại.

Beta danh mục cũng là đầu vào của mô hình CAPM, nơi lợi suất kỳ vọng được tính từ lãi suất phi rủi ro cộng beta nhân phần bù rủi ro thị trường.

Giới hạn của phép tính

Thứ nhất, beta đổi theo kỳ tính. Cùng danh mục trên, beta tính trên 120 phiên gần nhất là 0,63, còn trên 60 phiên gần nhất là 0,69. Cả ba con số đều hợp lệ nhưng cho cảm giác khác nhau.

Thứ hai, tỷ trọng trôi theo giá. Cổ phiếu tăng mạnh sẽ chiếm tỷ trọng lớn hơn, beta danh mục đổi theo dù không giao dịch. Cần tính lại định kỳ.

Thứ ba, beta chỉ đo rủi ro hệ thống. Rủi ro riêng của từng doanh nghiệp không nằm trong con số này. R² 0,41 cho thấy hơn một nửa biến động đến từ yếu tố khác.

Thứ tư, chọn VN-Index làm chuẩn. Danh mục tập trung vào cổ phiếu vốn hoá nhỏ có thể phản ứng với một chỉ số khác tốt hơn.

Câu hỏi thường gặp

Beta danh mục có thể âm không?

Về lý thuyết có, khi danh mục chủ yếu gồm tài sản đi ngược thị trường. Với danh mục cổ phiếu niêm yết trong nước, beta âm rất hiếm.

Thêm cổ phiếu vào danh mục thì beta giảm không?

Chỉ giảm khi cổ phiếu mới có beta thấp hơn beta hiện tại. Thêm nhiều cổ phiếu beta cao vẫn kéo beta danh mục lên.

Beta danh mục khác độ lệch chuẩn ở đâu?

Độ lệch chuẩn đo toàn bộ độ dao động của danh mục. Beta chỉ đo phần đi cùng thị trường chung.

Bài liên quan

Beta danh mục là đầu vào của mô hình CAPM, xem mô hình định giá CAPM. Chỉ báo đo biến động của thị trường nằm trong chỉ số VIX. Khung các phương pháp định giá có trong 12 mô hình định giá chứng khoán. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.

Beta danh mục là gì