Giao dịch nội gián là gì

Giao dịch nội gián là gì? Đó là việc dùng thông tin nội bộ chưa công bố để mua bán chứng khoán, hoặc tiết lộ thông tin ấy cho người khác giao dịch, và bị Luật Chứng khoán nghiêm cấm.

Giao dịch nội gián là gì

Từ khoá của hành vi này là thông tin chưa công bố. Người trong công ty hay người ngoài đều có thể tiếp cận tin trước khi nó được công bố chính thức. Nếu dùng chênh lệch về thông tin ấy để mua bán, họ đang chiếm lợi thế mà các nhà đầu tư khác không có.

Thị trường chứng khoán dựa trên giả định mọi người có cơ hội tiếp cận thông tin ngang nhau. Giao dịch nội gián phá vỡ giả định đó, nên luật cấm.

Giao dịch nội gián khác giao dịch của người nội bộ. Chủ tịch hay tổng giám đốc vẫn được mua bán cổ phiếu công ty mình, miễn là công bố đúng thủ tục và không dùng thông tin chưa công bố.

Thông tin nội bộ gồm những gì

Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 định nghĩa thông tin nội bộ bằng ba dấu hiệu cùng có. Thứ nhất, tin liên quan đến công ty đại chúng, tổ chức niêm yết hoặc quỹ đại chúng. Thứ hai, tin chưa được công bố. Thứ ba, nếu được công bố, tin có thể ảnh hưởng lớn đến giá chứng khoán.

Ví dụ thường gặp là kết quả kinh doanh trước ngày công bố, kế hoạch sáp nhập, phát hành thêm hoặc mức cổ tức chưa thông qua. Khi tin xuất hiện trên kênh công bố chính thức, nó không còn là thông tin nội bộ.

Ba hành vi giao dịch nội gián

Người tiết lộ hay tư vấn cũng vi phạm dù bản thân không giao dịch. Người nhận tin rồi giao dịch thì có thể vi phạm theo cách riêng.

Ví dụ khoản thu trái pháp luật

Xử phạt gắn với khoản thu trái pháp luật, tức lãi thu được hoặc lỗ tránh được nhờ thông tin. Phép tính dưới đây chỉ minh hoạ cách đo khoản này, không có nghĩa phiên giá nào của HPG dính tới thông tin nội bộ.

Giả định có người biết trước một phiên giá tăng mạnh. Phiên tăng mạnh nhất của HPG trong 250 phiên gần nhất là 10/03/2026, khi giá đóng cửa tăng từ 22.630 lên 24.190 đồng, tức 6,9%. Nếu mua 100.000 cổ phiếu ở 22.630 đồng và bán ở 24.190 đồng thì:

Khoản thu = (24.190 - 22.630) × 100.000 = 156 triệu đồng. Với người biết tin, mức lợi này đạt được chỉ sau một phiên. Lợi thế ấy là điều luật muốn ngăn.

Người vi phạm không chỉ phải nộp lại khoản thu. Mức phạt tiền gắn với bội số của khoản thu trái pháp luật theo nghị định xử phạt, và hành vi nặng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Chi tiết nằm trong bài về xử phạt giao dịch nội bộ.

Nội gián khác giao dịch hợp pháp

Hai tình huống dễ bị nhầm. Người nội bộ mua bán đúng thủ tục công bố là hợp pháp. Người ngoài công ty tình cờ nghe tin mật rồi mua cổ phiếu vẫn có thể vi phạm.

Ranh giới nằm ở hai điều: thông tin có thuộc loại nội bộ chưa công bố hay không, và giao dịch có dựa vào thông tin đó hay không. Người mua bán theo phân tích công khai, dữ liệu đã công bố hay lời khuyên đại chúng thì không vi phạm.

Giới hạn của ví dụ

Thứ nhất, ví dụ chỉ tính khoản thu thô, chưa trừ phí và thuế bán.

Thứ hai, thực tế cần chứng minh người đó biết tin và giao dịch dựa trên tin đó. Giao dịch đúng trước một phiên giá tăng chưa đủ để kết luận.

Thứ ba, mức phạt cụ thể có thể đổi theo nghị định. Cần xem văn bản hiện hành.

Câu hỏi thường gặp

Bài liên quan

Hai nghĩa của giao dịch nội bộ được phân tích ở giao dịch nội bộ là gì. Mức phạt chi tiết xem xử phạt giao dịch nội bộ. Thủ tục công bố của người nội bộ có trong công bố giao dịch nội bộ. Nội dung chỉ để tham khảo, không phải tư vấn pháp lý hay khuyến nghị đầu tư.