Giá phát hành là gì

Giá phát hành là gì? Đó là mức giá mỗi cổ phiếu mà doanh nghiệp bán cho nhà đầu tư trong một đợt phát hành. Giá này quyết định doanh nghiệp thu được bao nhiêu tiền và cổ đông cũ bị tác động ra sao.

Giá phát hành là gì

Một cổ phiếu có ba mức giá hay bị nhầm. Mệnh giá là giá ghi trên cổ phiếu, thường là 10.000 đồng, dùng để tính vốn điều lệ. Thị giá là giá đang giao dịch trên sàn. Giá phát hành là giá doanh nghiệp bán cổ phiếu mới.

Giá phát hành thường do hội đồng quản trị hoặc đại hội đồng cổ đông quyết định theo phương án đã duyệt. Nó thường không thấp hơn mệnh giá. Quy định cụ thể theo văn bản hiện hành.

Mức giá phụ thuộc loại phát hành. Phát hành cho cổ đông hiện hữu thường có giá thấp hơn thị giá để khuyến khích mua. Phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược có giá thoả thuận. Cổ phiếu thưởng chia từ lợi nhuận giữ lại có giá phát hành bằng mệnh giá.

Cách tính tiền thu và tác động

Tiền thu từ đợt phát hành bằng số cổ phiếu mới nhân giá phát hành. Phần chênh so với mệnh giá được ghi vào vốn chủ sở hữu, gọi là thặng dư vốn.

Tác động tới cổ đông cũ nằm ở giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu:

Quy tắc đơn giản: phát hành cao hơn giá trị sổ sách thì giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu tăng. Phát hành thấp hơn thì giảm.

Ví dụ giá phát hành của NLG

Cổ phiếu NLG có vốn chủ sở hữu của cổ đông công ty mẹ 12.498,1 tỷ đồng ở kỳ Q2/2026. Đó là vốn chủ sở hữu 14.544,3 tỷ đồng trừ lợi ích cổ đông thiểu số 2.046,2 tỷ đồng. Vốn điều lệ 4.851,0 tỷ đồng ứng với 485,1 triệu cổ phiếu. Giá trị sổ sách là 25.764 đồng mỗi cổ phiếu. Giá đóng cửa ngày 27/10/2026 là 22.850 đồng, bằng 0,89 lần giá trị sổ sách.

Ví dụ giả định NLG phát hành thêm 10% số cổ phiếu, tức 48,5 triệu cổ phiếu, ở ba mức giá khác nhau. Đây là tính toán minh hoạ, không phải kế hoạch của doanh nghiệp.

Tiền thu chênh nhau rất nhiều giữa ba mức giá. Giá 30.000 đồng thu nhiều hơn giá mệnh giá 970,2 tỷ đồng. Với cổ đông cũ, giá 30.000 đồng là mức duy nhất làm giá trị sổ sách tăng, vì nó cao hơn 25.764 đồng.

Giá thị trường 22.850 đồng thấp hơn giá trị sổ sách. Vì vậy ngay cả khi phát hành bằng thị giá, giá trị sổ sách vẫn giảm 1,03%.

Đọc giá phát hành thế nào

Hãy so giá phát hành với ba mốc. Mốc thứ nhất là thị giá, để biết người mua được giảm bao nhiêu. Mốc thứ hai là giá trị sổ sách, để biết cổ đông cũ có bị loãng giá trị không. Mốc thứ ba là mệnh giá, thường là mức thấp nhất.

Tỷ lệ sở hữu cũng đổi. Phát hành thêm 10% nghĩa là tổng số cổ phiếu thành 1,1 lần. Cổ đông giữ nguyên số cổ phiếu chỉ còn 90,9% tỷ lệ sở hữu trước đó.

Sau cùng, tiền thu có tạo giá trị hay không phụ thuộc cách dùng. Nếu doanh nghiệp dùng vốn mới sinh lời cao hơn chi phí vốn, cổ đông cũ vẫn có lợi dù bị pha loãng.

Giới hạn của ví dụ

Thứ nhất, giá trị sổ sách chỉ là giá trị kế toán. Nó không phản ánh giá trị thị trường của tài sản như quỹ đất.

Thứ hai, ví dụ bỏ qua chi phí phát hành và thuế. Tiền thực nhận sẽ thấp hơn bảng.

Thứ ba, ví dụ không tính khả năng cổ đông cũ được quyền mua. Khi họ mua theo tỷ lệ, tác động pha loãng giảm đi.

Câu hỏi thường gặp