El Niño và thuỷ điện: nước về hồ và lợi nhuận
Nội dung bài7 phần
Độ khó: Trung cấp
Thuỷ điện gắn trực tiếp nhất với lượng nước; bức tranh chung nằm ở bài El Niño ảnh hưởng ngành điện thế nào. Bài này đặt sản lượng EVN năm 2023 cạnh lợi nhuận 10 mã thuỷ điện, rồi nêu số 2026 đã công bố. Nội dung chỉ nhằm giải thích kiến thức và số liệu đã công bố, không phải khuyến nghị đầu tư.
Điểm chính
- Năm 2023, EVN nêu đa số hồ thuỷ điện lớn miền Bắc xuống mực nước tối thiểu vận hành cuối mùa khô, và ước tính thuỷ điện thấp hơn 2022 khoảng 22,5 tỷ kWh
- LNST nhóm 10 mã thuỷ điện giảm từ 5.482 tỷ đồng (2022) xuống 3.870 tỷ đồng (2023), -29,4%; Q2+Q3/2023 giảm 43,9% so với cùng kỳ
- 2022 là năm nền cao, và BCTC hợp nhất không tách được phần do El Niño
- Từng mã lệch nhau nhiều vì hồ và lưu vực khác nhau; năm 2026 CHP, SBA yếu hơn cùng kỳ còn DNH, TBC mạnh hơn, bài chỉ mô tả
Nước về hồ và sản lượng
Thuỷ điện phát điện từ lượng nước chảy qua tua bin, nên dòng chảy giảm thì nguồn nước giảm theo. Nguyên lý vận hành hồ và mùa nước nằm ở bài thuỷ văn và sản lượng thuỷ điện; bài này chỉ nêu phần liên quan đến El Niño.
Về năm 2023, EVN cho biết cuối mùa khô (giữa tháng 5 đến giữa tháng 6), đa số hồ thuỷ điện lớn miền Bắc xuống mực nước tối thiểu vận hành, gồm Lai Châu, Sơn La, Tuyên Quang, Bản Chát, Hủa Na và Thác Bà. EVN dùng cụm "mực nước tối thiểu vận hành", không dùng "mực nước chết".
Cả năm 2023, thuỷ điện phát 80.904 triệu kWh, khoảng 28,8% trong tổng 280.629 triệu kWh (tỷ trọng tự tính từ bảng của EVN). Ước tính của EVN tại ngày 01/11/2023 cho thấy thuỷ điện thấp hơn kế hoạch khoảng 13,9 tỷ kWh và thấp hơn 2022 khoảng 22,5 tỷ kWh.
Với 11 tháng đầu 2023, EVN ghi thuỷ điện 74,57 tỷ kWh (29%) và nêu miền Bắc "giảm khai thác hồ thuỷ điện do mùa khô chuyển và dòng chảy giảm nhanh". Đây là câu của EVN về dòng chảy, không phải lời quy kết cho riêng El Niño.
Lợi nhuận 10 mã giai đoạn 2022-2025
Bảng dưới là LNST theo năm (tỷ đồng, BCTC hợp nhất, HODL.VN) của 10 mã thuỷ điện. Cột cuối so 2023 với 2022.
Mã | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2023 so 2022 |
|---|---|---|---|---|---|
TMP | 573,4 | 455,0 | 350,4 | 317,5 | -20,6% |
VSH | 1.264,8 | 994,0 | 448,3 | 862,6 | -21,4% |
CHP | 510,3 | 337,0 | 313,8 | 458,3 | -34,0% |
SJD | 153,9 | 129,9 | 142,5 | 160,6 | -15,6% |
SBA | 244,5 | 175,3 | 113,5 | 169,6 | -28,3% |
DNH | 1.496,9 | 1.123,2 | 902,8 | 915,1 | -25,0% |
HNA | 583,5 | 236,5 | 269,8 | 475,8 | -59,5% |
GHC | 157,6 | 155,6 | 181,5 | 168,9 | -1,3% |
S4A | 173,4 | 137,4 | 88,1 | 145,7 | -20,8% |
TBC | 323,9 | 125,7 | 178,0 | 192,2 | -61,2% |
Tổng 10 mã | 5.482 | 3.870 | 2.989 | 3.866 | -29,4% |
Cả 10 mã đều có LNST 2023 thấp hơn 2022, nhưng mức giảm từ -1,3% (GHC) đến -61,2% (TBC). Doanh thu gộp của nhóm giảm từ 11.502 xuống 9.280 tỷ đồng (-19,3%).
Hai điều cần giữ khi đọc bảng. Thứ nhất, 2022 là năm nền cao: LNST nhóm thuỷ điện năm đó là mức cao nhất trong giai đoạn 2021-2025, nên so với 2022 gần như luôn cho mức giảm. Thứ hai, 2024 và 2025 đi theo nhiều yếu tố khác nhau, bài không gán nguyên nhân cho từng năm.
Quý 2 và quý 3 năm 2023
Mốc hồ miền Bắc cạn là tháng 5-6/2023, nên bảng dưới tách hai quý giữa năm. Số là LNST tỷ đồng, cộng Q2 và Q3.
Mã | Q2+Q3/2022 | Q2+Q3/2023 | Thay đổi |
|---|---|---|---|
TMP | 312,0 | 245,6 | -21,3% |
VSH | 477,7 | 287,4 | -39,8% |
CHP | 239,4 | 46,8 | -80,5% |
SJD | 115,7 | 101,4 | -12,4% |
SBA | 100,0 | 54,4 | -45,6% |
DNH | 842,1 | 551,5 | -34,5% |
HNA | 334,2 | 82,6 | -75,3% |
GHC | 66,4 | 70,8 | +6,6% |
S4A | 58,8 | 58,7 | -0,2% |
TBC | 173,4 | 26,7 | -84,6% |
Tổng | 2.720 | 1.526 | -43,9% |
Mức giảm của hai quý giữa năm (-43,9%) lớn hơn mức giảm cả năm (-29,4%), và hai mã GHC, S4A gần như đi ngang. Cùng thời điểm với mốc hồ miền Bắc xuống thấp, phần lớn mã có lợi nhuận quý yếu đi, nhưng số liệu không cho biết bao nhiêu trong đó đến từ nước.
Hồ và lưu vực khác nhau
Các mã trong bảng không cùng một hồ, một sông. Hồ điều tiết lớn có thể trữ nước qua mùa mưa, còn nhà máy nhỏ phụ thuộc nhiều hơn vào dòng chảy từng thời điểm. Vì vậy cùng một năm ít nước vẫn cho kết quả rất khác giữa GHC (-1,3%) và TBC (-61,2%).
Cục Quản lý tài nguyên nước (họp báo 16/09/2026) cũng chia theo sông: dự báo dòng chảy giảm 72,8% trên sông Kôn, 67,5% trên sông Ba, 52,8% trên sông Thu Bồn. Thuỷ điện lưu vực Đông Nam bộ chiếm khoảng 13,8% công suất cả nước. Bài không có dữ liệu ghép từng mã với lưu vực, nên không suy ra mã nào chịu ảnh hưởng nhiều hơn.
Năm 2026 so với cùng kỳ
Theo Cục Khí tượng Thủy văn (23/07/2026), dòng chảy giảm khoảng 10-20% (kịch bản rủi ro cao) hoặc 20-40% (rủi ro rất cao). Cục nêu nguy cơ nước cho thuỷ điện giảm, đặc biệt là sông Đà vào cao điểm tháng 5-6/2027, và không đưa số MW hay TWh.
Cục Quản lý tài nguyên nước (16/09/2026) cho biết dòng chảy thiếu hụt 15-78%, đa số trong 705 hồ thuỷ điện cả nước "có khả năng không tích đủ nước".
Bảng dưới là LNST Q2+Q3/2026 so với Q2+Q3/2025 của 10 mã (tỷ đồng, BCTC hợp nhất, HODL.VN; quý 4/2026 chưa có). Đây là số quan sát, không kết luận về nguyên nhân.
Mã | Q2+Q3/2025 | Q2+Q3/2026 | Thay đổi |
|---|---|---|---|
TMP | 190,9 | 229,4 | +20,2% |
VSH | 377,6 | 359,5 | -4,8% |
CHP | 182,9 | 93,8 | -48,7% |
SJD | 142,6 | 110,8 | -22,3% |
SBA | 66,1 | 40,1 | -39,3% |
DNH | 457,4 | 763,0 | +66,8% |
HNA | 338,4 | 314,1 | -7,2% |
GHC | 72,4 | 95,7 | +32,2% |
S4A | 56,2 | 57,2 | +1,8% |
TBC | 126,0 | 140,0 | +11,1% |
Tổng | 2.010,5 | 2.203,6 | +9,6% |
CHP và SBA yếu hơn cùng kỳ rõ nhất, còn DNH và TBC mạnh hơn. Tính cả chín tháng, LNST nhóm là 3.235 tỷ đồng so với 2.820 tỷ đồng của cùng kỳ 2025 (+14,7%). Số 2026 chỉ là kết quả đã công bố đến quý 3, không dùng để suy ra kết quả cả năm.
Kiểm gì trong báo cáo
Muốn biết vì sao một mã tăng hoặc giảm, hãy mở thuyết minh BCTC thay vì suy đoán. Những chỗ nên xem:
- Sản lượng điện và giá bán bình quân của nhà máy, nếu doanh nghiệp công bố
- Giá thị trường điện và phần điện bán theo hợp đồng, xem thêm thị trường phát điện cạnh tranh
- Chi phí khấu hao và lãi vay, xem khấu hao nhà máy điện
- Chênh lệch tỷ giá, trích lập và các khoản một lần
- Khoản phải thu tiền bán điện
Bài tổng quát về loại hình thuỷ điện và nhiệt điện nằm ở cổ phiếu thuỷ điện và nhiệt điện. Phản ứng giá cổ phiếu qua hai lần El Niño nằm ở cổ phiếu điện qua hai lần El Niño.
Diễn biến giá và rổ cổ phiếu của cả ngành nằm ở trang chỉ số ngành Tiện ích HODL.
Câu hỏi thường gặp
El Niño có làm lợi nhuận thuỷ điện giảm không?
Năm 2023, LNST nhóm 10 mã giảm 29,4% so với 2022, và Q2+Q3 giảm 43,9%. Tuy nhiên 2022 là năm nền cao, còn BCTC hợp nhất không tách được phần do El Niño. Vì vậy bài chỉ nói hai điều xảy ra cùng thời điểm, không khẳng định quan hệ nguyên nhân.
Hồ thuỷ điện xuống mực nước tối thiểu vận hành nghĩa là gì?
Đó là cụm EVN dùng cho đa số hồ lớn miền Bắc cuối mùa khô 2023, gồm Lai Châu, Sơn La, Tuyên Quang, Bản Chát, Hủa Na và Thác Bà. EVN không dùng cụm "mực nước chết".
Mã thuỷ điện nào ít bị ảnh hưởng nhất?
Xét LNST 2023 so với 2022, GHC giảm nhẹ nhất (-1,3%) và TBC giảm sâu nhất (-61,2%). Bài không có dữ liệu để giải thích khác biệt theo lưu vực hay hồ chứa. Cần mở thuyết minh BCTC từng doanh nghiệp.
Số 2026 trong bài có phải dự báo không?
Không. Các kịch bản của Cục Khí tượng Thủy văn (23/07/2026) là công cụ lập kế hoạch, còn bảng 2026 là LNST đã công bố của quý 2 và quý 3. Quý 4/2026 chưa có số.
Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 09/11/2026
Mời bạn bè
Mời bạn, cả hai cùng có quà
Bạn bè nhận 1 tháng Beginner miễn phí. Bạn nhận 1 tháng ở người đầu tiên, từ người thứ 2 thêm 7 ngày mỗi người (tối đa khoảng 2 tháng), cộng hoa hồng khi bạn bè mua gói.
