Công ty mẹ và công ty con là gì

Công ty mẹ công ty con là gì? Đó là quan hệ kiểm soát giữa hai doanh nghiệp. Công ty mẹ nắm đủ cổ phần hoặc quyền chi phối để quyết định hoạt động của công ty con.

Công ty mẹ, công ty con là gì

Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14 coi một doanh nghiệp là công ty mẹ khi thoả một trong ba điều kiện. Một là sở hữu trên 50% vốn điều lệ hoặc cổ phần phổ thông. Hai là có quyền bổ nhiệm đa số hoặc toàn bộ thành viên hội đồng quản trị, giám đốc hoặc tổng giám đốc. Ba là có quyền quyết định sửa đổi điều lệ của doanh nghiệp đó. Chi tiết xem văn bản hiện hành.

Công ty liên kết là mức thấp hơn. Theo chuẩn mực kế toán, nắm từ 20% đến dưới 50% quyền biểu quyết thường được coi là có ảnh hưởng đáng kể. Khoản này ghi theo phương pháp vốn chủ sở hữu.

Ba mức sở hữu và cách ghi sổ:

• Trên 50%: công ty con, hợp nhất 100% từng dòng báo cáo.
• Từ 20% đến dưới 50%: công ty liên kết, chỉ ghi phần lãi lỗ theo tỷ lệ sở hữu.
• Dưới 20%: khoản đầu tư tài chính, ghi theo giá trị hoặc giá thị trường.

Công thức lợi nhuận của mẹ

Báo cáo hợp nhất coi cả nhóm như một doanh nghiệp. Lợi nhuận chia thành hai phần:

Trong đó: LNST hợp nhất là lợi nhuận sau thuế của cả nhóm. LNST thiểu số là phần của cổ đông ngoài công ty mẹ ở các công ty con.

Tương tự, vốn chủ sở hữu của mẹ là vốn hợp nhất trừ lợi ích cổ đông thiểu số. EPS và BVPS phải dùng phần thuộc công ty mẹ.

Công ty mẹ, con REE sau hợp nhất

Cổ phiếu REE có báo cáo hợp nhất kỳ Q2/2026, giá đóng cửa phiên 26/10/2026 là 45.900 đồng. Vốn góp 6.229,0 tỷ đồng chia mệnh giá 10.000 đồng được 622,9 triệu cổ phiếu. Lợi nhuận lấy bốn quý, từ Q3/2025 đến Q2/2026.

Cổ đông thiểu số hưởng 20,4% lợi nhuận hợp nhất, cổ đông công ty mẹ hưởng 79,6%. Tổng các số làm tròn có thể lệch 0,1.

Về bảng cân đối cuối Q2/2026, vốn chủ sở hữu hợp nhất là 25.677,0 tỷ đồng. Lợi ích cổ đông thiểu số là 3.937,9 tỷ đồng, chiếm 15,3%. Phần thuộc công ty mẹ còn 21.739,1 tỷ đồng. Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết là 6.260,7 tỷ đồng, bằng 24,4% vốn chủ sở hữu hợp nhất.

Giờ thấy vì sao phải chọn đúng dòng. EPS đúng là 2.639,7 tỷ chia 622,9 triệu cổ phiếu, được 4.238 đồng, P/E là 10,83 lần. Lấy nhầm lợi nhuận hợp nhất 3.314,4 tỷ thì EPS thành 5.321 đồng và P/E còn 8,63 lần. Cổ phiếu trông rẻ hơn vì tính cả phần không thuộc cổ đông REE. Số cổ phiếu lấy cuối kỳ, mà vốn góp tăng trong Q2/2026, nên EPS thực còn cao hơn một chút.

Bài liên quan

Khoản đầu tư liên kết xuất hiện trong bảng cân đối kế toán. Lợi nhuận của cổ đông mẹ nằm trong lợi nhuận sau thuế và là tử số của EPS. Xem thêm bài học đầu tư liên doanh nghiệp tổng quan. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.

Đọc báo cáo hợp nhất và riêng

Công ty mẹ lập hai bộ báo cáo. Báo cáo riêng chỉ gồm pháp nhân mẹ, công ty con xuất hiện như khoản đầu tư. Báo cáo hợp nhất gộp cả nhóm và cho bức tranh đầy đủ hơn.

Cần nhìn ba điểm. Tỷ lệ lợi ích thiểu số cho biết nhóm chia bao nhiêu lợi nhuận cho người ngoài. Tỷ trọng đầu tư liên kết cho biết phần lợi nhuận đến từ khoản chưa kiểm soát. Còn cổ tức: mẹ chỉ nhận cổ tức theo tỷ lệ sở hữu, nên tiền về mẹ có thể thấp hơn lợi nhuận hợp nhất.

Giới hạn của số hợp nhất

Thứ nhất, hợp nhất không có nghĩa là tiền thuộc về mẹ. Một phần thuộc thiểu số, và tiền trong công ty con có thể bị ràng buộc bởi hợp đồng vay.

Thứ hai, giao dịch nội bộ phải được loại trừ khi hợp nhất. Nếu không, doanh thu bị tính hai lần.

Thứ ba, phần đóng góp của công ty liên kết là lợi nhuận kế toán, chưa chắc là tiền thật. Cổ tức nhận về mới là tiền.

Câu hỏi thường gặp