Chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp là gì

Chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp là gì? Đó là hai khoản chi phí vận hành trừ vào lợi nhuận gộp, trước khi ra lợi nhuận hoạt động. Chi phí bán hàng phục vụ việc đưa hàng đến khách. Chi phí quản lý doanh nghiệp phục vụ việc điều hành bộ máy.

Chi phí bán hàng và quản lý là gì

Trong đó: hai chi phí là hai dòng riêng, nằm sau chi phí tài chính trên báo cáo kết quả kinh doanh.

Chi phí bán hàng là những gì bỏ ra để bán được hàng. Điển hình là quảng cáo, chiết khấu cho đại lý, hoa hồng, đóng gói, vận chuyển đến khách, lương và thưởng đội bán hàng. Dược, tiêu dùng và bán lẻ thường có khoản này lớn.

Chi phí quản lý doanh nghiệp là chi phí điều hành chung. Điển hình là lương ban giám đốc, nhân sự văn phòng, khấu hao văn phòng, thuê trụ sở, kiểm toán, tư vấn pháp lý. Khoản này ít phụ thuộc vào lượng hàng bán.

IMP qua nhiều kỳ

Cổ phiếu IMP có báo cáo hợp nhất mới nhất kỳ Q2/2026, dữ liệu đến ngày 27/10/2026. Bảng dưới là bốn quý gần nhất. Số liệu làm tròn nên tổng có thể lệch 0,1.

Bốn quý từ Q3/2025 đến Q2/2026, IMP có doanh thu thuần 2.322,8 tỷ đồng. Chi phí bán hàng là 353,3 tỷ đồng, bằng 15,2% doanh thu. Chi phí quản lý là 154,9 tỷ đồng, bằng 6,7%. Cộng lại là 508,2 tỷ đồng, chiếm 21,9% doanh thu.

So với bốn quý liền trước, từ Q3/2024 đến Q2/2025, doanh thu thuần là 2.423,6 tỷ đồng, chi phí bán hàng 355,0 tỷ đồng và chi phí quản lý 144,7 tỷ đồng. Tỷ lệ tổng khi đó là 20,6%.

Doanh thu thuần giảm 4,2%. Chi phí bán hàng gần như đứng yên, giảm 0,5%. Chi phí quản lý tăng 7,0%. Tổng hai khoản tăng 1,7%, nên tỷ lệ trên doanh thu nhích thêm 1,3 điểm %.

Lợi nhuận gộp bốn quý là 975,6 tỷ đồng, biên 42,0%, cao hơn mức 39,7% của kỳ trước. Hai khoản chi phí vận hành nuốt 52,1% lợi nhuận gộp, gần như không đổi so với 51,9%. Biên gộp tăng 2,3 điểm % đã bù phần tăng 1,3 điểm % của tỷ lệ chi phí. Sau khi trừ hai khoản, còn lại 467,4 tỷ đồng, bằng 20,1% doanh thu thuần.

Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách đọc, không phải khuyến nghị đầu tư.

Bài liên quan

Lớp lợi nhuận đứng ngay trước hai khoản này là lợi nhuận gộp. Tỷ lệ cuối của chuỗi xem ở biên lợi nhuận ròng. Các dòng chi phí khác nằm trong 162 thuật ngữ báo cáo tài chính.

Đọc chi phí bán hàng và quản lý

Xem tỷ lệ chi phí trên doanh thu qua nhiều kỳ, rồi phân biệt hai khoản. Chi phí bán hàng thay đổi cùng nhịp doanh thu và mùa vụ. Quý IV/2025 của IMP có chi phí bán hàng 101,7 tỷ đồng, cao nhất trong bốn quý, đúng quý có doanh thu cao nhất. Chi phí quản lý thường ổn định hơn, nên nếu khoản này tăng nhanh thì đó là chi phí cố định đang phình ra.

Mức bình thường khác nhau theo ngành. Ngành dược, bán lẻ và tiêu dùng nhanh có chi phí bán hàng cao. Xi măng, thép, năng lượng có tỷ lệ thấp hơn nhiều.

Khi nào chi phí đổi chiều

Tỷ lệ tăng đều cho thấy bộ máy hoặc chi phí tiếp thị đang tốn kém hơn mức doanh thu mang lại. Tỷ lệ giảm khi doanh thu tăng cho thấy doanh nghiệp đang hưởng lợi từ quy mô. Chỗ đổi chiều của hai xu hướng này chính là lúc cần đọc kỹ thuyết minh.

Để thấy độ nhạy, lấy một giả định minh hoạ: tỷ lệ chi phí vận hành của IMP tăng thêm 1 điểm %, tức khoảng 23,2 tỷ đồng trên doanh thu bốn quý. Nếu mọi thứ khác giữ nguyên, lợi nhuận trước thuế 456,8 tỷ đồng sẽ giảm 5,1%.

Giới hạn khi đọc chi phí này

Thứ nhất, cách xếp chi phí vào hai dòng khác nhau giữa doanh nghiệp. Vận chuyển, khấu hao hay lương có thể nằm ở giá vốn, bán hàng hoặc quản lý tuỳ chính sách kế toán. So tỷ lệ giữa hai công ty cần thận trọng.

Thứ hai, tỷ lệ thấp không luôn là tốt. Doanh nghiệp cắt giảm marketing để đẹp lợi nhuận một vài quý có thể mất thị phần về sau. Cần xem cùng tăng trưởng doanh thu.

Thứ ba, ngân hàng, chứng khoán và bảo hiểm có cấu trúc chi phí riêng, thường gộp thành chi phí hoạt động, nên chỉ tiêu này không áp dụng như với doanh nghiệp sản xuất.

Câu hỏi thường gặp