Kinh tế xanh là gì

Kinh tế xanh (green economy) là gì? Đó là mô hình phát triển nhằm tăng trưởng kinh tế đồng thời giảm phát thải khí nhà kính, dùng tài nguyên hiệu quả hơn và không bỏ lại nhóm dân cư nào phía sau. Trọng tâm là tách mức tăng trưởng khỏi mức tăng ô nhiễm.

Kinh tế xanh là gì

Mô hình tăng trưởng cũ gắn sản lượng với mức tiêu thụ nhiên liệu hoá thạch. Sản xuất tăng thì phát thải tăng theo. Kinh tế xanh tìm cách cắt mối quan hệ này.

Ba nhóm giải pháp chính thường được nhắc tới. Nhóm thứ nhất là năng lượng: chuyển sang điện gió, điện mặt trời và tiết kiệm điện. Nhóm thứ hai là sử dụng tài nguyên: giảm lãng phí, tái chế, xem bài kinh tế tuần hoàn ở cuối trang. Nhóm thứ ba là hạ tầng và nông nghiệp: giao thông công cộng, công trình tiết kiệm năng lượng, canh tác ít phát thải.

Nguồn vốn cho các giải pháp này đến từ ngân sách, vốn tư nhân, vốn nước ngoài và các công cụ tài chính như trái phiếu xanh. Mối liên hệ với vốn đầu tư nước ngoài xem ở bài FDI là gì.

Cách đo cường độ phát thải

Chỉ số đơn giản nhất là cường độ phát thải trên GDP:

Phát thải đo bằng tấn CO₂ tương đương, ký hiệu tCO₂e, quy mọi loại khí nhà kính về cùng một đơn vị. GDP là chỉ tiêu quen thuộc. Cường độ giảm qua các năm cho thấy nền kinh tế đang xanh hơn theo nghĩa tương đối.

Ví dụ cường độ phát thải giả định

Dữ liệu phát thải quốc gia không nằm trong kho dữ liệu của HODL.VN, nên ví dụ dùng nền kinh tế giả định. Đơn vị GDP là nghìn tỷ đồng, phát thải là triệu tCO₂e.

GDP tăng 8,00% trong khi phát thải chỉ tăng 2,50%. Cường độ phát thải giảm từ 80,00 xuống 75,93 tCO₂e mỗi tỷ đồng, tức giảm 5,09%. Đây là trường hợp tăng trưởng tách khỏi phát thải một phần.

Lưu ý rằng phát thải tuyệt đối vẫn tăng từ 400 lên 410 triệu tCO₂e. Cường độ giảm chưa chắc đã đạt mục tiêu giảm tổng phát thải.

Kinh tế xanh và cổ phiếu

Với nhà đầu tư cổ phiếu Việt Nam, kinh tế xanh ảnh hưởng tới nhiều nhóm ngành. Nhóm hưởng lợi tiềm năng gồm điện tái tạo, thiết bị điện, xử lý nước và chất thải. Nhóm chịu áp lực chuyển đổi gồm nhiệt điện, xi măng, thép và vận tải.

Nhà đầu tư nên xem doanh nghiệp đã có kế hoạch giảm phát thải cụ thể chưa và chi phí chuyển đổi ảnh hưởng thế nào tới dòng tiền. Khung đánh giá rủi ro này là ESG. Doanh nghiệp phát thải cao còn chịu rủi ro chi phí carbon, xem bài tín chỉ carbon ở cuối trang.

Giới hạn của kinh tế xanh

Thứ nhất, chi phí chuyển đổi thường tập trung ở giai đoạn đầu, trong khi lợi ích đến chậm. Doanh nghiệp có thể giảm lợi nhuận vài năm đầu.

Thứ hai, nhãn "xanh" thiếu chuẩn thống nhất. Một dự án có thể xanh theo tiêu chí này nhưng không theo tiêu chí khác.

Thứ ba, giảm cường độ không đồng nghĩa giảm tổng phát thải, như ví dụ ở trên. Khi đọc cam kết, hãy phân biệt hai loại chỉ tiêu.

Nội dung trong bài chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp