Giao dịch trên sàn chui tài sản mã hóa: khi nào bị xử phạt và khi nào có thể bị xử lý hình sự

Trách nhiệm hình sự khi giao dịch sàn chui tài sản mã hóa tại Việt Nam chưa gắn với một điều luật riêng được nêu tên trong Nghị quyết 05/2025/NQ-CP. Văn bản chỉ ghi nguyên tắc: tùy tính chất, mức độ vi phạm, người vi phạm bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Bài này đọc đúng những gì văn bản nói, và tránh suy diễn thêm. Ở đây, "sàn chui" là cách gọi chung cho nơi cung cấp dịch vụ khi chưa có giấy phép của Bộ Tài chính. Quy định và dữ liệu đến 02/10/2026.

Khoản 6 Điều 4 và khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 05 nêu cả hai hướng xử lý: hành chính và hình sự.

Mức phạt hành chính đã có trong Nghị định 284/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 01/09/2026.

Văn bản đã mở không nêu điều luật hình sự cụ thể cho giao dịch sàn chui.

Mức phạt tối đa với cá nhân là 100 triệu đồng, với tổ chức là 200 triệu đồng.

Hình sự giao dịch sàn chui tài sản

Có ba chỗ trong Nghị quyết 05/2025/NQ-CP nhắc đến xử lý hình sự.

Chỗ thứ nhất là khoản 6 Điều 4. Tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa, tùy tính chất, mức độ, bị xử lý theo pháp luật hình sự hoặc xử lý vi phạm hành chính. Mức phạt, hình thức xử phạt và thẩm quyền do Chính phủ quy định.

Chỗ thứ hai là khoản 2 Điều 7. Sau 6 tháng kể từ khi tổ chức đầu tiên được cấp phép, nhà đầu tư trong nước giao dịch không qua tổ chức được cấp phép bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Chỗ thứ ba là khoản 3 Điều 17. Bộ Công an phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành nghiên cứu xây dựng quy định về hành vi vi phạm pháp luật hình sự, hình thức xử lý, mức phạt và thu hồi tài sản mã hóa trái phép, "nếu cần thiết". Cụm này cho thấy quy định hình sự riêng còn trong giai đoạn nghiên cứu.

Ranh giới hành chính và hình sự

Văn bản không đưa ra ngưỡng số tiền hay tiêu chí để chuyển từ hành chính sang hình sự. Cụm duy nhất là "tùy tính chất, mức độ vi phạm".

Nghị định 284 cũng chỉ giải quyết phần hành chính. Điều 5 ghi thời hiệu xử phạt là 1 năm. Nếu hồ sơ do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến, thời hiệu kéo dài thêm 1 năm. Điều này cho thấy có đường chuyển hồ sơ giữa hai hệ thống.

Về nguyên tắc chung, pháp luật hình sự xét theo hành vi cụ thể, như chiếm đoạt tài sản hay rửa tiền, không xét theo tài sản đó là loại gì. Bài này không dẫn điều luật hình sự cụ thể vì chưa mở văn bản gốc của chúng. Nếu bạn đứng trước một vụ việc thật, hãy hỏi luật sư.

Mức phạt hành chính hiện hành

Điều 4 Nghị định 284 đặt trần phạt tiền là 200.000.000 đồng với tổ chức và 100.000.000 đồng với cá nhân. Cá nhân có hành vi như tổ chức thì bị phạt bằng một nửa.

Một số mức liên quan đến sàn chui như sau, tính cho tổ chức.

Ngoài tiền phạt, nghị định có hình thức bổ sung. Đó là tịch thu tang vật, buộc gỡ bỏ trang thông tin và hệ thống giao dịch, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp. Với hành vi mua bán dữ liệu tài khoản, người vi phạm còn có thể bị đình chỉ giao dịch tài sản mã hóa từ 1 đến 3 tháng.

Sàn chui tài sản mã hóa: hình sự

Rủi ro không dồn hết vào người mua bán. Người lập sàn và người quảng cáo ở vị trí rủi ro cao hơn, vì mức phạt hành chính của họ nằm ở khung cao nhất của nghị định.

Khoản 4 Điều 4 Nghị quyết 05 cấm cả quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa có giấy phép. Một bài đăng mời gọi tham gia sàn không phép có thể bị xem là quảng cáo vi phạm, kể cả khi người đăng không vận hành sàn.

Nghị định 284 còn có Điều 12 phạt 50 đến 150 triệu đồng với hành vi cản trở thanh tra, kiểm tra, che giấu hoặc sửa chữa chứng từ, dữ liệu điện tử. Hành vi cản trở thường làm tình tiết vụ việc nặng thêm.

Điều chưa có trong văn bản

Có ba điểm bài này không khẳng định.

Một, mốc 6 tháng đã bắt đầu hay chưa. Bài không ghi trạng thái cấp phép của bất kỳ tổ chức nào vì chưa có xác nhận chính thức.

Hai, điều luật hình sự cụ thể nào áp dụng cho giao dịch sàn chui. Văn bản đã mở không nêu.

Ba, hướng dẫn của cơ quan công an về thu hồi tài sản mã hóa trái phép. Khoản 3 Điều 17 chỉ nêu việc nghiên cứu.

Muốn tránh rủi ro từ đầu, hãy chỉ dùng dịch vụ của tổ chức có giấy phép và cảnh giác với lời mời lạ, như bài đầu tư chứng khoán quốc tế lừa đảo đã mô tả. Bài thị trường chứng khoán là gì giúp bạn so sánh với kênh có giám sát.

Nội dung để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn pháp lý.