Token quyền sở hữu hưởng lợi tài sản khác nhau ra sao

Token đại diện quyền sở hữu hay quyền hưởng lợi đối với tài sản phụ thuộc vào cách tài liệu phát hành và pháp luật dân sự xác định quyền của người giữ. Pháp luật Việt Nam hiện chưa chọn sẵn một đáp án cho mọi token. Bài này chỉ ra hai khái niệm khác nhau thế nào trong Bộ luật Dân sự, mẫu bản cáo bạch đòi hỏi nêu gì, và bạn nên đọc điều gì trước khi mua. Quy định và dữ liệu đến 02/10/2026.

Bản thân token là tài sản mã hóa, còn quyền của người giữ đối với tài sản phía sau do tài liệu phát hành xác định.
Điều 158 Bộ luật Dân sự định nghĩa quyền sở hữu gồm chiếm hữu, sử dụng và định đoạt.
Quyền hưởng lợi gần với quyền sử dụng và quyền hưởng dụng, tức hưởng hoa lợi, lợi tức.
Tiêu chuẩn pháp lý chi tiết cho token đại diện tài sản chưa được công bố trong nguồn đã kiểm.

Quyền sở hữu hay quyền hưởng lợi

Token quyền sở hữu hưởng lợi tài sản: hai loại quyền khác nhau

Nhiều bài viết gộp hai khái niệm này. Chúng khác nhau về phạm vi quyền.

Quyền sở hữu là quyền đầy đủ nhất. Người sở hữu được chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản. Quyền hưởng lợi, trong cách nói thông thường, là quyền nhận phần lợi ích phát sinh từ tài sản như tiền thuê hay lãi, mà không nhất thiết có quyền bán hay chuyển nhượng tài sản gốc.

Ví dụ minh họa của bài: một tòa nhà văn phòng. Người sở hữu có thể bán tòa nhà. Người chỉ có quyền hưởng lợi nhận một phần tiền thuê nhưng không tự bán tòa nhà.

Một token có thể thiết kế theo bên này hoặc bên kia. Giá của token vì thế phản ánh quyền mà nó thật sự trao. Hai token cùng gắn với một tòa nhà nhưng khác quyền sẽ có giá trị khác nhau.

Luật dân sự về quyền sở hữu

Điều 158 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 quy định quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu theo quy định của luật.

Điều 159 định nghĩa quyền khác đối với tài sản là quyền của chủ thể trực tiếp nắm giữ, chi phối tài sản thuộc quyền sở hữu của chủ thể khác. Danh mục gồm quyền đối với bất động sản liền kề, quyền hưởng dụng và quyền bề mặt.

Điều 257 định nghĩa quyền hưởng dụng là quyền khai thác công dụng và hưởng hoa lợi, lợi tức đối với tài sản của chủ thể khác trong một thời hạn nhất định. Điều 189 định nghĩa quyền sử dụng là quyền khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản.

"Quyền hưởng lợi" không phải thuật ngữ được định nghĩa trong các điều trên. Vì vậy khi một token nói "quyền hưởng lợi", bạn cần xem tài liệu phát hành mô tả quyền đó cụ thể thế nào, thay vì tự suy ra từ tên gọi.

Bản cáo bạch nêu quyền gắn token

Token quyền sở hữu hưởng lợi tài sản: ba mục cần đọc trong bản cáo bạch

Nghị quyết 05/2025/NQ-CP không chọn giữa hai mô hình. Thay vào đó, khoản 3 Điều 6 buộc công bố bản cáo bạch tối thiểu 15 ngày trước khi chào bán. Mẫu số 01 yêu cầu nhiều nội dung liên quan đến quyền.

Mục VII về tài sản cơ sở yêu cầu nêu thông tin về sở hữu tài sản cơ sở và các biện pháp bảo đảm. Mục này cũng yêu cầu nêu "quyền của tổ chức phát hành và của người sở hữu tài sản mã hóa đối với tài sản cơ sở".

Mục VIII yêu cầu nêu quyền và nghĩa vụ của người sở hữu tài sản mã hóa, trình tự và điều kiện thực hiện quyền, hạn chế chuyển nhượng và cách xử lý khiếu nại, tranh chấp.

Hai mục này là nơi bạn tìm câu trả lời cho câu hỏi chính của bài. Chúng cho thấy luật chọn cách minh bạch hóa quyền, thay vì áp một mô hình duy nhất.

Khi bên phát hành mất khả năng trả

Đây là tình huống phân biệt rõ nhất hai loại quyền.

Mục VIII của mẫu bản cáo bạch yêu cầu nêu việc xử lý quyền lợi cho người sở hữu tài sản mã hóa trong trường hợp tổ chức phát hành mất khả năng thanh toán. Nếu bản cáo bạch không nói rõ, bạn không biết mình đứng ở hàng nào so với các chủ nợ khác.

Điểm cần hỏi là tài sản cơ sở có tách biệt khỏi tài sản của tổ chức phát hành hay không. Nếu tài sản cơ sở vẫn nằm trong sổ sách của tổ chức phát hành, quyền của người giữ token có thể yếu hơn nhiều so với kỳ vọng.

Mục này chỉ là điểm cần hỏi, không phải kết luận pháp lý. Pháp luật phá sản và hiệu lực của tài liệu phát hành thuộc phạm vi khác. Hãy hỏi luật sư với trường hợp cụ thể.