Thuế suất biên là gì
Nội dung bài8 phần
Thuế suất biên là gì? Đó là thuế suất áp lên đồng thu nhập tăng thêm cuối cùng, hay nói cách khác là tỷ lệ thuế trên mỗi đồng thu nhập phát sinh thêm. Khái niệm này trả lời câu hỏi "kiếm thêm 100 đồng thì giữ lại bao nhiêu", khác với thuế suất bình quân cho biết tỷ lệ thuế trên toàn bộ thu nhập.
Điểm chính
- Thuế suất biên là thuế suất của bậc đang đứng, còn thuế suất bình quân là tổng thuế chia tổng thu nhập; với thuế lũy tiến, biên luôn lớn hơn hoặc bằng bình quân.
- Thuế suất biên quyết định giá trị của khoản thưởng, khoản giảm trừ và khoản chi phí được trừ thuế.
- Doanh nghiệp dùng thuế suất biên để tính lá chắn thuế của lãi vay trong mô hình định giá.
Thuế suất biên là gì và công thức
Gọi $T(x)$ là tổng thuế phải nộp khi thu nhập tính thuế là $x$. Thuế suất biên đo mức thay đổi của thuế khi thu nhập tăng thêm một chút:

Khi thuế suất là một mức cố định cho mọi thu nhập, hai chỉ số bằng nhau. Khi thuế lũy tiến, thuế suất biên bằng thuế suất của bậc chứa thu nhập tăng thêm, nên lớn hơn bình quân.
Ví dụ thuế suất biên giả định
Ví dụ giả định, đơn vị triệu đồng mỗi năm, biểu thuế bốn bậc không phải quy định hiện hành: đến 20 chịu 5%, trên 20 đến 50 chịu 15%, trên 50 đến 100 chịu 25%, trên 100 chịu 35%.
Một người có thu nhập tính thuế 80 triệu đồng:
Bậc | Phần thu nhập | Thuế |
|---|---|---|
1 | 20 | 1,00 |
2 | 30 | 4,50 |
3 | 30 | 7,50 |
Tổng | 80 | 13,00 |
Thuế suất bình quân là 13 chia 80, bằng 16,25%. Thuế suất biên là 25%, vì đồng thu nhập tiếp theo rơi vào bậc 3.
Khoản thưởng và thuế suất biên
Người này nhận thêm khoản thưởng 20 triệu đồng. Thu nhập tính thuế lên 100, vẫn nằm trong bậc 3. Thuế tăng thêm 20 x 25% = 5,00 triệu đồng, thực nhận 15,00 triệu đồng.
Nếu thưởng 40 triệu đồng, thu nhập lên 120. Có 20 triệu đồng rơi vào bậc 3 và 20 triệu đồng rơi vào bậc 4. Thuế tăng thêm 20 x 25% + 20 x 35% = 12,00 triệu đồng, thực nhận 28,00 triệu đồng. Tỷ lệ thuế trên khoản thưởng này là 30%, nằm giữa hai bậc.
Kết luận: thuế suất biên cao không làm khoản thưởng "mất giá" theo kiểu nhận thêm mà lại ít đi. Thực nhận luôn tăng, chỉ tăng chậm hơn khi bậc cao hơn.
Khoản giảm trừ và thuế suất biên
Thuế suất biên cũng cho biết một khoản giảm trừ giá trị bao nhiêu. Nếu người này có thêm khoản giảm trừ 10 triệu đồng, thu nhập tính thuế giảm từ 80 xuống 70. Mười triệu đồng cuối rơi vào bậc 3, nên thuế giảm 10 x 25% = 2,50 triệu đồng.
Vì vậy cùng một khoản giảm trừ có giá trị lớn hơn với người ở bậc cao. Nguyên tắc này cũng áp dụng cho chi phí được trừ thuế của doanh nghiệp.
Thuế suất biên của doanh nghiệp
Doanh nghiệp dùng thuế suất biên để tính lá chắn thuế của lãi vay. Với thuế suất giả định 20%, mỗi 100 đồng lãi vay làm thuế giảm 20 đồng, nên chi phí vay sau thuế còn 80 đồng:

Đây là thành phần trong chi phí vốn bình quân, xem bài WACC. Mô hình chiết khấu dòng tiền cũng dùng thuế suất để tính dòng tiền sau thuế. Khi thuế suất thực tế khác thuế suất biên, cần chọn mức đúng với mục đích: thuế suất thực tế cho phân tích lịch sử, thuế suất biên cho quyết định thêm một đồng chi phí hay thu nhập. Thuế suất của doanh nghiệp xem bài thuế thu nhập doanh nghiệp.
Giới hạn của thuế suất biên
Thứ nhất, biểu thuế trong ví dụ là giả định, không phải quy định hiện hành.
Thứ hai, thuế suất biên chỉ tính thuế thu nhập. Thực tế còn bảo hiểm, phí và các khoản thuế khác tác động lên số thực nhận.
Thứ ba, quy tắc giảm trừ có thể thay đổi theo mức thu nhập, làm thuế suất biên hiệu dụng khác thuế suất ghi trong biểu.
Câu hỏi thường gặp
Thuế suất biên là gì, khác thuế suất bình quân thế nào?
Thuế suất biên áp lên đồng thu nhập tăng thêm. Thuế suất bình quân là tổng thuế chia tổng thu nhập, thường thấp hơn khi thuế lũy tiến.
Thuế suất biên cao có làm thu nhập thực nhận giảm khi tăng lương không?
Không. Phần tăng thêm vẫn giữ lại sau thuế. Thuế suất biên chỉ cho biết giữ lại bao nhiêu phần trăm.
Vì sao nhà đầu tư và doanh nghiệp cần biết thuế suất biên?
Vì nó định giá một khoản chi phí, giảm trừ hoặc lãi vay sau thuế: giá trị của chúng tỷ lệ với thuế suất biên.
Học tiếp
Xem thêm thuế lũy tiến và thuế thu nhập cá nhân. Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ cơ chế, không phải tư vấn thuế hay khuyến nghị đầu tư.
Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 29/10/2026
Ứng dụng HODL
Tải app HODL
Bảng giá, cảnh báo giá và bài phân tích ngay trên điện thoại.