Mô hình Vai - Đầu - Vai ngược
Mô hình Vai - Đầu - Vai ngược (Inverse Head and Shoulders) là một trong năm mẫu hình biểu đồ giá trong phân tích kỹ thuật quan trọng. Mô hình này giúp nhà đầu tư nhận biệt tiềm năng kết thúc xu hướng giảm giá cổ phiếu và giá sẽ sớm chuyển từ giảm sang tăng.
Ngoài việc ứng dụng để tìm kiếm cơ hội giao dịch, Mẫu hình Vai - Đầu - Vai ngược khi áp dụng trong phân tích giá cổ phiếu còn được sử dụng như một tín hiệu giảm thiểu rủi ro khi đưa ra quyết định đầu tư.
Các nhà đầu tư theo trường phái Price Action sử dụng Mô hình đỉnh đầu - hai vai đảo ngược như chiến lược giao dịch ưa thích của họ.
Bài học này sẽ giúp nhà đầu tư mới nhận dạng - xác định cấu trúc mô hình và tìm thời điểm ra quyết định phù hợp. Tôi cũng sẽ kết hợp thêm yếu tố cơ bản để chúng ta thấy rõ sự tương quan lớn giữa Phân tích Cơ bản - Phân tích kỹ thuật trong Định giá cổ phiếu.
Nội dung bài học
1. Mô hình Vai - Đầu - Vai ngược là gì?
Mô hình Vai - Đầu - Vai ngược trong phân tích xu hướng giá cổ phiếu là mẫu hình giá giúp nhà đầu tư xác định sớm tiềm năng đảo chiều xu hướng giá cổ phiếu từ giảm sang tăng. Cấu trúc mô hình gồm bốn thành phần: Vai trái - Đỉnh đầu - Vai phải và đường Neckline đi qua kháng cự hình thành đỉnh đầu. Xu hướng giá cổ phiếu được kỳ vọng sau khi xuất hiện mô hình là Xu hướng giá tăng.
Mô tả cấu Trúc Mô hình Vai - Đầu - Vai ngược trong phân tích cơ hội chờ mua cổ phiếu:
Vai trái - Left Shoulder: Là đáy thứ nhất cổ phiếu sau đợt giảm mạnh có pha phục hồi về điểm KC1 (Kháng cự #1).
Đỉnh Đầu - Head: Sau pha phục hồi tạo Bull Trap, áp lực bán tiếp tục gia tăng làm giá quay đầu giảm mạnh và phá vỡ đáy được tạo bởi vai trái và giảm sâu hơn tạo một đáy thấp hơn so với Đáy của vai trái. Từ đáy thấp hơn này, giá Cổ phiếu sẽ có đợt phục hồi về phạm vi của khu vực KC1 để tạo KC2. Vùng giá của KC2 nằm trong biên độ 5-7% so với KC1. Thông thường sẽ xuất hiện phân kỳ tăng giá trên RSI khi xuất hiện và hoàn thành đượ 2/3 cấu trúc mô hình.
Vai phải - Right Shoulder: Do xu hướng trước đó là xu hướng giảm vì vậy Kháng cự có xác suất đúng rất cao. Vì vậy KC1 bắt đầu thể hiện vai trò, và áp lực chốt lời xuất hiện bổ sung cho Kháng cự này làm giá quay đầu giảm. Ở lần giảm này, giá sẽ tạo Vai phải và thường vùng giá tạo vai phải sẽ sâu không quá 66% của đợt tăng trước đó. Và vì vậy, Vai phải sẽ không trùng với Đỉnh đầu. Nếu giảm bằng đỉnh đầu thì Mô hình sẽ chuyển qua trạng thái của Double Bottoms - Hai đáy.
Neckline: Là kháng cự mô hình được xác định bằng cách nối một đường xu hướng từ KC1 tới KC2 và kéo dài. Đường viền cổ - Neckline có thể nằm ngang, tăng dần hoặc giảm dần. Theo truyền thống, nếu đường viền cổ tăng dần thì mô hình nến Vai - Đầu - Vai ngược được coi là có khả năng đảo chiều mạnh mẽ hơn là có Neckline có xu hướng giảm dần.
Lưu ý: Mặc dù đường Neckline có xu hướng tăng dần có khả năng đảo chiều mạnh hơn, nhưng tôi thích giao dịch với Mô hình nến Vai - Đầu - Vai ngược có Neckline nằm ngang hoặc giảm dần. Theo kinh nghiệm của tôi, các mẫu có Neckline nằm ngang hoặc giảm dần sẽ có tỷ lệ Risk:Reward tốt hơn. Hay vùng Take Profit lớn hơn vùng Stop Loss rất nhiều so với truyền thống.
2. Vai - Đầu - Vai ngược và kết quả kinh doanh
Trước tiên, Tôi muốn các bạn quan sát cấu trúc Mô hình Vai - Đầu - Vai ngược đã hoàn thiện trên biểu đồ giá cổ phiếu TCB - NH TMCP Kỹ thương Việt Nam dưới đây:
Phía trên là biểu đồ kỹ thuật giá cổ phiếu TCB khung ngày giai đoạn tháng 02/2022 tới tháng 05/2024. Pha sụt giảm giá cổ phiếu đến từ các rủi ro liên quan tới Trái phiếu doanh nghiệp, ngân hàng SCB ảnh hưởng tới các cổ phiếu ngân hàng nói riêng và thị trường chứng khoán nói chung. Các sự kiện này đã làm giá cổ phiếu TCB giảm rất mạnh.
Nhưng việc sụt giảm giá này không đến từ việc NH TMCP Kỹ thương Việt Nam kinh doanh thua lỗ.
Hãy xem Kết quả kinh doanh hàng quý của Techcombank:
Giá cổ phiếu TCB bắt đầu lao dốc từ tháng 02-2022 nhưng trong Q4-2021 và Q1-2022, Doanh thu lãi thuần, LNST của TCB đều tạo đỉnh. So với giai đoạn trước đó thì kết quả kinh doanh đã tăng gấp đôi, gấp ba.
- Doanh thu từ 2500 tỷ tăng lên 2700 tỷ.
- LNST tăng từ 2400 tỷ lên 5500 tỷ
Rõ ràng pha giảm mạnh của giá cổ phiếu TCB đã tạo ra một cơ hội đầu tư hiếm có khi giá cổ phiếu được chiết khấu sâu đến như vậy.
Nếu có thể xuất hiện các Mẫu hình giá hoặc cấu trúc điển hình như Vai - Đầu - Vai ngược thì nó sẽ có xác suất đúng rất cao.
Giờ chúng ta cùng xem cách để chờ mua một cổ phiếu với cấu trúc Price Action quan trọng này sẽ được thực hiện thế nào nhé.
3. Cách mua cổ phiếu theo Vai - Đầu - Vai ngược
Giống như Mô hình Vai - Đầu - Vai thuận, cấu trúc đảo ngược sẽ cho các cơ hội chờ mua cụ thể.
Lưu ý: Trước khi dùng đến các phân tích kỹ thuật trong đó có việc tìm kiếm các mô hình giá, các bạn nến đánh giá trước kết quả kinh doanh - lợi nhuận và các chỉ số tài chính của mã cổ phiếu. Tôi không khuyến nghị các bạn xem xét và tách rời Phân tích kỹ thuật - Phân tích cơ bản trong quá trình tìm kiếm cơ hội đầu tư.
Trong bài học này, Chúng ta sẽ cùng xem xét hai phương án chờ mua cổ phiếu khi xuất hiện cấu trúc Vai - Đầu - Vai ngược
3.1. Mua cổ phiếu khi giá phá vỡ Neckline
Sau khi xác định rõ tình hình tài chính và chắc chắn rằng Công ty đang đi đúng hướng, Vai - Đầu - Vai ngược sẽ giúp chúng ta tìm điểm tham gia thị trường.
Với Tôi thì Kết quả kinh doanh của công ty - doanh nghiệp giống Con đường, và Phân tích biểu đồ kỹ thuật giúp Tôi biết được đâu là điểm để nhập làn và chung đường với Doanh nghiệp.
Điểm chờ mua cổ phiếu chuẩn theo mô hình Vai - Đầu - Vai ngược là khi giá phá vỡ đường viền cổ - Neckline.
Nhà đầu tư có quyền đặt lệnh mua cổ phiếu ngay sau khi giá phá vỡ đường viền cổ, hoặc chờ một tín hiệu kiểm tra lại sau khi phá vỡ.
Stop Loss - Điểm bán cắt lỗ được đặt thấp hơn giá thấp nhất của vai phải 2%:
Stop Loss = Giá thấp nhất vai phải x 0.98
Tuy nhiên, Tôi thường có xu hướng sẽ đặt Stop Loss ở ngay phía dưới nến Breakouts khoảng 2% như vậy sẽ an toàn hơn và tỷ lệ rủi ro cũng thấp hơn.
Mục tiêu chờ chốt lời cổ phiếu qua chênh lệch giá theo mô hình được xác định như sau:
Giá chốt lời = Giá phá vỡ Neckline + Khoảng cách từ neckline tới Head
Cùng xem minh hoạ dưới đây:
Giá cổ phiếu TCB phục hồi trong khi doanh thu và lợi nhuận sau thuế tăng mạnh. Mô hình Vai - Đầu - Vai ngược được hình thành và xuất hiện tín hiệu phá vỡ đường neckline vào đầu tháng 02-2024:
Các tham số quan trọng của nến Breakouts đường viền cổ trên khung tuần:
- Open - Giá mở cửa: 34.450đ/cp
- High - Giá cao nhất: 37.300đ/cp
- Low - Giá thấp nhất: 34.400đ/cp
- Close - Giá đóng cửa: 37.300đ/cp
Biên độ từ Neckline tới đỉnh đầu (A tới B) là 19.700đ. Đây chính là vùng kỳ vọng chốt lời tiềm năng.
Đây là một pha phá vỡ rõ ràng với cấu trúc nến Bullish cực mạnh. Giá đóng cửa chênh lệch lớn so với giá phá vỡ.
Như vậy, chúng ta có quyền mua sau khi tín hiệu nến phá vỡ kết thúc (ở tuần tiếp theo).
Tính toán các tham số để kiểm soát rủi ro khi giao dịch với mô hình (Vùng giá mua - Giá cắt lỗ - Giá chốt lời
- Giá mua = Giá đóng cửa = 37.300đ/cp
- Giá cắt lỗ = Giá thấp nhất x 0.98 = 34.400 x 0.98
- Giá chốt lời kỳ vọng = Giá đóng cửa + Biên độ = 37.300 + 19.700 = 57.000đ/cp
3.2. Mua cổ phiếu sớm từ vai phải
Vấn đề khi giao dịch theo phương pháp truyền thống là chúng ta có thể mất các cơ hội tốt. Vì từ thời điểm tạo vai phải cho tới khi phá vỡ neckline, giá đã biến động một khoảng tương đối lớn.
Trong trường hợp cổ phiếu TCB phía trên giá thấp phất vai phải là 27.200đ/cp. Giá phá vỡ đường neckline là 37.300đ/cp. Tức là giá đã phục hồi 10.100đ/cp = 37.2% so với giá thấp nhất tại vai phải. Nếu chúng ta có thể xác định được một cách tương đối vai phải, biên độ này có thể sẽ là lợi nhuận tiềm năng của chúng ta.
Để tìm kiếm những cơ hội lớn như vậy, Tôi thường dùng chỉ báo RSI đi kèm.
Nếu sau khi có Vai trái - Đỉnh đầu và RSI có dấu hiệu Oversold ở vai phải cao hơn đỉnh đầu, thì khả năng cao đó sẽ là điểm bắt đầu vai phải, giá cổ phiếu sẽ tăng.
Quan sát biểu đồ giá cổ phiếu TCB trên khung D1 - hàng ngày dưới đây:
Sau khi tăng mạnh về 35.000đ/cp, giá cổ phiếu TCB đã giảm điều chỉnh về vùng giá 27.200đ và sau đó trên chỉ báo kỹ thuật RSI báo hiệu Oversold.
Thử nhìn ở Ba lần Oversold trước đó chúng ta có:
- Lần 01 - Tạo vai trái: Là một đáy mà sau đó nó bị phá vỡ.
- Lần 02 - Tạo đỉnh đầu: Đáy thấp hơn đáy vai trái
- Lần 03 - Lẽ ra nếu ở xu hướng giảm thì đáy này sẽ phải thấp hơn đáy tạo lần 02.
Hành động giá này ngụ ý tiềm năng có thể tạo cái Vai phải của cụm mô hình Vai - Đầu - Vai ngược.
Nếu ở vùng giá này có thể xuất hiện một trong ba tín hiệu sau thì đó tiềm năng sẽ là cơ hội rất lớn trong đầu tư chứng khoán:
Cả ba mô hình trên đã được chia sẻ trong các bài học trước đó.
Xác định vùng giá mua - cắt lỗ - Chốt lời được tính toán như sau:
- Vùng giá mua cổ phiếu = Giá hoàn thiện một trong ba mô hình ngắn hạn (Bullish Engulfing - Hammer - Morning Star)
- Vùng giá cắt lỗ = Giá thấp nhất của một trong ba mô hình x 0.98
- Vùng giá chốt lời = Biên độ tối đa của Vai - Đầu - Vai ngược
Chuyển qua khung tuần, chúng ta sẽ có chi tiết:
Nến tín hiệu ở vai phải là Bullish Hammer có các tham số:
- Giá mở cửa - 29.200đ/cp
- Giá cao nhất: 31.000đ/cp
- Giá thấp nhất: 27.200đ/cp
- Giá đóng cửa: 31.000đ/cp
Biên độ từ neckline tới đầu: 19.700đ.
Vùng phá vỡ neckline: 35.000đ/cp
Vậy tham số tính toán như sau:
- Vùng giá mua cổ phiếu = Giá đóng cửa Bullish Hammer = 31.000đ/cp
- Vùng giá cắt lỗ = Giá thấp nhất Bullish Hammer x 0.98 = 27.200 x 0.98 = 26.600đ/cp
- Vùng giá chốt lời = Giá phá vỡ neckline + Biên độ = 35.000 + 19.700đ/cp = 54.700đ/cp
Kết quả:
Cổ phiếu TCB cho chúng ta 9 tuần để gom hàng trước khi bứt phá và tăng tiến sát tới vùng mục tiêu chốt lời tối đa.
4. Thực chiến với Vai - Đầu - Vai ngược
PNJ - CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận
Thương hiệu PNJ không ngừng gia tăng giá trị và được Forbes Việt Nam định giá 93.1 triệu USD, tăng 18% so với kỳ đánh giá 2019. Những hành động kịp thời và hiệu quả trong tiến trình F5-freresh của PNJ cũng đã được Talentnet đánh giá cao và vinh danh Chính sách nhân sự ứng biến Covid xuất sắc
Doanh thu và lợi nhuận sau thuế của PNJ cũng phục hồi, gia tăng trong nhiều quý liên tiếp kể từ sau đại dịch COVID-19:
Việc phục hồi và tăng mạnh này đến từ nhiều khía cạnh. Trong đó có sức nóng của Vàng trong thời điểm rủi ro kinh tế và xung đột chính trị - quân sự toàn cầu gia tăng từ 2019 tới 2024 (thời điểm Tôi chia sẻ nội dung này. Vàng liên tục phá đỉnh khiến sự quan tâm với Vàng gia tăng và các công ty sản xuất - là trung gian mua bán có lợi thế.
Khi người dân mua - bán vàng với tần suất cao đồng nghĩa với việc vòng xoay vốn và hiệu quả sử dụng đồng vốn của PNJ tăng lên. Kết quả là doanh thu tăng hơn 50% và lợi nhuận cũng vậy.
Điều này được phản ánh qua biểu đồ giá cổ phiếu PNJ tăng liên tục.
Biểu đồ giá cổ phiếu PNJ khung D1 (hàng ngày) thể hiện rõ và cho thấy sự phục hồi vào Q4-2023 khi doanh thu, LNST tăng gấp hai so với quý trước đó:
Sau đợt sụt giảm theo chu kỳ tháng 11 hàng năm, giá cổ phiếu PNJ đã phục hồi và biến động trên phía đường EMA200 (màu trắng). Hai đáy tạo bởi Vai trái - Vai phải đã lấy EMA200 như là hỗ trợ quan trọng. Đồng thời Hỗ trợ ngang tại 77.000đ cũng trợ lực thêm để Mô hình Vai - Đầu - Vai ngược trên khung Daily trở thành hiện thực.
Nếu bạn quan sát kỹ bạn sẽ thấy Morning Star xuất hiện tại vùng đỉnh đầu và vai phải liên tục trước khi phá vỡ và tăng mạnh.
GVR - Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam
Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam là Tập đoàn kinh tế nông nghiệp có quy mô lớn nhất Việt Nam với mức vốn điều lệ 40,000 tỷ đồng (nhà nước chiếm 96.77%).
KQKD của GVR rất tích cực khi tập đoàn làm ăn hiệu quả. Xét theo năm thì GVR đang nằm ở đỉnh lợi nhuận và đi ngang kể từ 2020.
Tuy nhiên xét theo yếu tố giá trị và định giá, GVR có nhiều lợi thế Cú sụt giảm giá cổ phiếu GVR năm 2022 đến sau sự cố gây hoảng loạn thị trường là vụ của SCB và trái phiếu doanh nghiệp.
Đây là sự cố bất thường khiến giá GVR giảm sâu, trở nên hấp dẫn hơn. Nó không đến từ việc công ty làm ăn thua lỗ, vì vậy xác suất cao GVR sẽ phục hồi:
Biểu đồ kỹ thuật giá cổ phiếu GVR khung hàng tuần có Vai - Đầu - Vai ngược. Phần vai trái và đỉnh đầu được tạo trong chu kỳ giảm vì thị trường hoảng loạn. Phần vai phải được tạo trong quá trình thị trường phục hồi niềm tin và GVR cho thấy họ không hề thua lỗ trong kinh doanh.
Ở thời điểm tạo vai phải giá cổ phiếu GVR cho tín hiệu nến Hammer và sau đó phục hồi gần như toàn bộ mức giảm kể từ đỉnh năm 2022.
HSG - CTCP Tập đoàn Hoa Sen
Tập đoàn Hoa Sen là doanh nghiệp số 1 trong lĩnh vực tôn mạ tại Việt Nam ở cả thị trường nội địa và xuất khẩu, chiếm 29% thị phần trong nước và 30% thị phần xuất khẩu của toàn ngành.
HSG chịu ảnh hưởng nặng nề trong giai đoạn cuối 2022 đầu 2023. Giá cổ phiếu HSG sụt giảm đến từ việc công ty làm ăn thua lỗ nặng trong nhiều quý liên tiếp.
Nặng nhất là Q4-2022 và Q1-2023, tổng hai quý LNST âm 1567 tỷ. Hậu quả là giá cổ phiếu HSG chia bảy lần từ 42.000 về 6.000đ/cp.
Công ty bắt đầu có lời trở lại từ quý 2/2023 và tới hiện tại đã gần khôi phục được khoản lỗ trong hai quý nặng nhất trước đó. Và đó cũng là thời điểm giá cổ phiếu HSG dần dần hồi sinh.
Mô hình Vai - Đầu - Vai ngược khung D1 trên biểu đồ giá cổ phiếu HSG dường như đã gắn liền với sự phục hồi này:
Cụm nến Bullish Engulfing - Nến nhấn chìm tăng đã báo hiệu vai phải sẽ được tạo. Sau đó giá cổ phiếu HSG đã phục hồi liên tiếp và tăng gấp bốn lần thị giá so với vùng đáy cuối năm 2023!
5. Tổng kết
Mô hình Vai - Đầu - Vai ngược là một mô hình nến báo hiệu đảo chiều giá từ giảm sang tăng vô cùng mạnh mẽ. Mô hình sẽ giúp nhà đầu tư có tỷ lệ rủi ro thấp hơn và lợi nhuận cao hơn rất nhiều.
Mẫu hình đỉnh đầu, hai vai đảo ngược có thể xuất hiện trong cả xu hướng tăng và xu hướng giảm. Nhà đầu tư nên quan sát thật kỹ để áp dụng đúng.
Vai - Đầu - Vai ngược cũng là mô hình có xác suất tốt nhất trong 10 mô hình giá được Tôi áp dụng cho phân tích kỹ thuật và các chiến lược chờ mua cổ phiếu trong suốt 8 năm giao dịch!