Cổ tức #1: Cổ tức là gì? Khi nào công ty chia cổ tức?

Nội dung bài học

• 1. Cổ tức là gì?
• 2. Hiểu sâu hơn về Cổ tức
• 3. Các công ty trả cổ tức
• 4. Quy trình chia cổ tức
• 5. Tại sao các công ty trả cổ tức
• 6. Cổ tức từ Quỹ mở
• 7. Cách cổ tức tác động tới Thị giá cổ phiếu?
• 8. Mua các khoản đầu tư sinh lời từ cổ tức
• 9. Tổng kết

3. Các công ty trả cổ tức

Các công ty lớn hơn, được thành lập nhiều hơn với lợi nhuận dễ dự đoán hơn thường là những đơn vị trả cổ tức tốt nhất. Các công ty này có xu hướng phát hành cổ tức thường xuyên bởi vì họ tìm cách tối đa hóa tài sản của cổ đông theo những cách ngoài tăng trưởng bình thường. Các công ty trong các ngành sau đây được quan sát là đang duy trì kỷ lục trả cổ tức đều đặn:

• Cảng biển
• Bán lẻ
• Sản xuất
• Ngân hàng và tài chính
• Tiện ích
• Dịch vụ công
• Thiết bị giáo dục

Các công ty khởi nghiệp và các công ty tăng trưởng cao khác, chẳng hạn như các công ty trong lĩnh vực công nghệ hoặc công nghệ sinh học, có thể không chia cổ tức thường xuyên. Bởi vì những công ty này có thể đang trong giai đoạn phát triển ban đầu và phải chịu chi phí cao (cũng như lỗ) do hoạt động nghiên cứu và phát triển, mở rộng kinh doanh và hoạt động, họ có thể không có đủ tiền để chia cổ tức.

Các công ty mới thành lập có lợi nhuận có thể sẽ không trả cổ tức trả cổ tức nếu:

1. Họ đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng và mở rộng ở mức cao hơn mức trung bình
2. Muốn đầu tư lại lợi nhuận vào hoạt động kinh doanh của họ thay vì trả cổ tức.

4. Quy trình chia cổ tức

Theo điểm b khoản 2 Điều 138 Luật Doanh nghiệp 2020; Đại hội đồng cổ đông quyết định mức cổ tức hằng năm của từng loại cổ phần. Tuy nhiên, Hội đồng quản trị có quyền kiến nghị mức cổ tức được trả.

Căn cứ vào quy định tại khoản 4 Điều 135 Luật Doanh nghiệp 2020; quy trình công ty chi trả cổ tức cho cổ đông như sau:

5. Tại sao các công ty trả cổ tức

Các công ty trả cổ tức vì nhiều lý do. Những lý do này có thể có những hàm ý và cách giải thích khác nhau đối với các nhà đầu tư.

Cổ tức có thể được mong đợi bởi các cổ đông như một phần thưởng cho sự tin tưởng của họ vào một công ty. Ban lãnh đạo công ty có thể nhằm tôn vinh tình cảm này bằng cách cung cấp một hồ sơ theo dõi chặt chẽ về việc chi trả cổ tức.

Dưới đây là ví dụ lịch sử chi trả cổ tức của Cổ phiếu CDN, một trong những mã Cổ phiếu phòng thủ yêu thích mà Tôi đang nắm giữ.

Việc chi trả cổ tức phản ánh tích cực về một công ty và giúp duy trì niềm tin của các nhà đầu tư. Cổ tức cũng được các cổ đông ưa thích hơn vì chúng được coi như thu nhập miễn thuế đối với các cổ đông ở nhiều quốc gia.

Ngược lại, lãi vốn thu được thông qua việc bán một cổ phiếu có giá tăng được coi là thu nhập chịu thuế. Các nhà giao dịch tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn cũng có thể thích nhận các khoản thanh toán cổ tức mang lại lợi nhuận miễn thuế tức thì.

Mức cổ tức cao có thể chỉ ra rằng công ty đang hoạt động tốt và đã tạo ra lợi nhuận tốt. Nhưng nó cũng có thể chỉ ra rằng công ty không có các dự án phù hợp để tạo ra lợi nhuận tốt hơn trong tương lai. Do đó, nó đang sử dụng tiền mặt của mình để trả cho cổ đông thay vì tái đầu tư vào tăng trưởng.

Nếu một công ty có lịch sử trả cổ tức lâu dài, thì việc giảm số tiền cổ tức hoặc loại bỏ nó, có thể báo hiệu cho các nhà đầu tư rằng công ty đang gặp khó khăn.

Ví dụ:

Cổ phiếu HVN có lịch sử chi trả cổ tức tốt kể từ năm 2017 tới năm 2019.

Sau đó, HVN không còn chi trả cổ tức nữa. Đây là bức tranh tài chính của HVN kể từ khi ngưng chi trả cổ tức:

Việc giảm số tiền cổ tức hoặc quyết định không thực hiện bất kỳ khoản chi trả cổ tức nào có thể không nhất thiết chuyển thành tin xấu về một công ty. Có thể ban lãnh đạo công ty có kế hoạch đầu tư tiền tốt hơn, dựa trên tài chính và hoạt động của công ty.

Ví dụ: Ban lãnh đạo của một công ty có thể chọn đầu tư vào một dự án có lợi nhuận cao có tiềm năng tăng lợi nhuận cho cổ đông về lâu dài, so với những lợi ích nhỏ mà họ sẽ nhận được thông qua việc trả cổ tức.

6. Cổ tức từ Quỹ mở

Cổ tức được trả bởi các quỹ khác với cổ tức được trả bởi các công ty. Cổ tức của công ty thường được trả từ lợi nhuận mà hoạt động kinh doanh của công ty tạo ra.

Các quỹ hoạt động theo nguyên tắc giá trị tài sản ròng (NAV), phản ánh giá trị tài sản nắm giữ của họ hoặc giá của (các) tài sản mà quỹ có thể đang theo dõi. Bởi vì các quỹ không có bất kỳ lợi nhuận nội tại nào, họ trả cổ tức được lấy từ NAV của họ.

Do hoạt động dựa trên NAV của quỹ, các khoản thanh toán cổ tức thường xuyên và tần suất cao không nên bị hiểu nhầm là một hoạt động xuất sắc của quỹ.

Ví dụ:

Quỹ đầu tư trái phiếu có thể trả cổ tức hàng tháng khi Quỹ nhận được tiền dưới hình thức lãi suất hàng tháng trên các khoản nắm giữ được hưởng lãi suất của mình. Quỹ chỉ đơn thuần là chuyển toàn bộ hoặc một phần thu nhập từ tiền lãi cho các nhà đầu tư của quỹ.

Một quỹ đầu tư cổ phiếu cũng có thể trả cổ tức. Cổ tức của nó có thể đến từ (các) cổ tức mà nó nhận được từ các cổ phiếu nắm giữ trong danh mục đầu tư của nó hoặc bằng cách bán một số lượng cổ phiếu nhất định.

Nói một cách khác, cổ tức từ các Quỹ sẽ được phản ánh trực tiếp vào giá trị NAV của Quỹ.

7. Cách cổ tức tác động tới Thị giá cổ phiếu?

Các nhà kinh tế Merton Miller và Franco Modigliani lập luận rằng chính sách cổ tức của một công ty không liên quan và không ảnh hưởng đến giá cổ phiếu của công ty hoặc giá vốn của nó.

Về mặt lý thuyết, một cổ đông có thể vẫn thờ ơ với chính sách cổ tức của công ty. Trong trường hợp chi trả cổ tức cao, họ có thể sử dụng tiền mặt nhận được để mua thêm cổ phiếu. Tái đầu tư cổ tức thường là một lựa chọn thông minh, mặc dù nó không phải lúc nào cũng là lựa chọn tốt nhất.

Tuy nhiên, trên thực tế, cổ tức cho phép các cổ đông có tiền để bù đắp một phần các chi phí phát sinh như:

• Phí lưu ký chứng khoán
• Phí môi giới
• Phí quản lý tài khoản
• Thuế TNCN….

8. Mua các khoản đầu tư sinh lời từ cổ tức

Các nhà đầu tư tìm kiếm khoản đầu tư với kỳ vọng lợi nhuận đến từ cổ tức có một số lựa chọn, bao gồm:

• Cổ phiếu
• Quỹ tương hỗ
• Quỹ giao dịch hoán đổi danh mục (ETF)
• …

Mô hình chiết khấu cổ tức hoặc mô hình tăng trưởng Gordon có thể hữu ích cho việc lựa chọn đầu tư cổ phiếu. Các kỹ thuật này dựa trên các luồng cổ tức được dự đoán trong tương lai để định giá cổ phiếu.

Để so sánh nhiều cổ phiếu dựa trên hiệu suất chi trả cổ tức của chúng, nhà đầu tư có thể sử dụng hệ số lợi tức cổ tức, hệ số này đo lường cổ tức theo tỷ lệ phần trăm của giá thị trường hiện tại của cổ phiếu của công ty. Tỷ lệ cổ tức cũng có thể được báo giá theo số đô la mà mỗi cổ phiếu nhận được - cổ tức trên mỗi cổ phiếu (DPS).

Ngoài lợi tức cổ tức, một thước đo hiệu suất quan trọng khác để đánh giá lợi nhuận tạo ra từ một khoản đầu tư cụ thể là hệ số tổng lợi nhuận. Con số này bao gồm lãi , cổ tức, và mức tăng giá cổ phiếu, cùng với các khoản tăng vốn khác .

Thuế cũng là một yếu tố quan trọng cần cân nhắc khi đầu tư và kiếm lời từ cổ tức. Nhà đầu tư tại Việt Nam có thể tìm đến thị trường chứng khoán như một phương pháp đầu tư khi Thuế TCNC từ Cổ tức và từ dòng lợi nhuận kiến được cổ phiếu thấp hơn so với các lĩnh vực đầu tư khác.