Cổ tức #3: Cách tính cổ tức tiền mặt và Cổ tức cổ phiếu

Nội dung bài học

• Mệnh giá cổ phiếu và cổ tức
• Hình thức ghi mức cổ tức
• Cách tính cổ tức tiền mặt
• Cách tính cổ tức cổ phiếu
• Có cổ phiếu nhưng không được nhận cổ tức dù có quyền
• Tổng kết

Cách tính cổ tức tiền mặt

Cổ tức tiền mặt là khoản lợi nhuận nhà đầu tư nhận được khi đầu tư vào một công ty cổ phần. Công ty hoạt động kinh doanh thuận lợi và quyết định chi trả một phần lợi nhuận sau khi đã chi trả các khoản chi phí, hoàn thành các nghĩa vụ thuế, trích thưởng thù lao HĐQT, trích lập các quỹ…

Chúng ta cùng xem xét về Thông báo trả cổ tức của CTCP Cảng Đà Nẵng (CDN-HNX) dưới đây:

Các mốc thời gian quan trọng để nhận cổ tức mời các bạn tham khảo lại bài viết Đọc - Hiểu thông báo chi trả cổ tức.

Thông báo cho chúng ta biết Tỷ lệ thực hiện là 14% và ghi rõ ràng: Mỗi cổ phiếu được nhận 1.400 đồng

Bảng minh hoạ số tiền cổ tức thực nhận với từng mức cổ phiếu

Vậy con số 1.4000 đ này được tính thế nào!?

Tỷ lệ thực hiện chia cổ tức tiền mặt sẽ được tính toán dựa trên Vốn điều lệ của công ty. Tỷ lệ 14% nghĩa là Tổng số tiền chi trả cổ tức bằng 14% Tổng vốn điều lệ.

Vốn điều lệ của Công ty là 100 tỷ, thì Tổng số tiền chi trả cổ tức tiền mặt sẽ là 100 tỷ x 14% = 14 tỷ.

Tổng vốn điều lệ / Tổng cổ phiếu đang lưu hành = Mệnh giá cổ phiếu

Tổng số tiền trả cổ tức / tổng số cổ phiếu đang lưu hành = cổ tức tiền mặt

Từ hai công thức phía trên chúng ta có thể hiểu Tỷ lệ chia cổ tức tiền mặt trên tổng vốn bằng tỷ lệ chia trên mệnh giá cổ phiếu

Tức là tỷ lệ chia cổ tức tiền mặt trên vốn điều lệ là 14% thì cũng tương đương với 14% trên mệnh giá.

Khi quy đổi ra tiền mặt cho mỗi cổ phần chúng ta có công thức:

Cổ tức tiền mặt = Mệnh giá x Tỷ lệ chia (Mệnh giá = 10.000đ)

Ví dụ:

• Tỷ lệ 14%, cổ tức tiền mặt là 10.000 x 14% = 1.400đ/cp
• Tỷ lệ 21%, cổ tức tiền mặt là 10.000 x 21% = 2.100đ/cp
• Tỷ lệ 50%, cổ tức tiền mặt là 10.000 x 50% = 5.000đ/cp
• Tỷ lệ 100%, cổ tức tiền mặt là 10.000 x 100% = 10.000đ/cp

Khi thực hiện chia cổ tức bằng tiền mặt sẽ đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ sụt giảm một khoản tiền trên sổ sách ngay lập tức. Và giá cổ phiếu sẽ được điều chỉnh giảm tương ứng với mức chia để phản ánh về việc chia cổ tức.

Chúng ta sẽ cùng xem xét cách ghi sổ và hạch toán vào Bảng cân đối kế toán của công ty trong các bài viết sau.

Cách tính cổ tức cổ phiếu

Khi chia cổ tức bằng cổ phiếu, dòng tiền sẽ không bị rút khỏi doanh nghiệp. Tuy nhiên dòng tiền được giữ lại sẽ làm thay đổi vốn điều lệ của doanh nghiệp theo tỷ lệ tương ứng.

Một công ty ra quyết định trả cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ X sẽ giúp công ty tăng vốn điều lệ thêm X%

Ví dụ: Ngân hàng TMCP Kỹ thương - (TCB - HSX) thực hiện trả cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 100:100

Việc chi trả cổ tức bằng cổ phiếu theo thông báo phía trên mang các ý nghĩa:

• Mỗi cổ đông nắm giữ 100 cổ phiếu sẽ nhận được thêm 100 cổ phiếu
• Vốn điều lệ của TCB sẽ tăng thêm 100%
• Tổng lượng cổ phiếu đang lưu hành của TCB sẽ tăng thêm 100%
• Mỗi cổ phiếu phát hành thêm sẽ có mệnh giá 10.000đ
• Giá trị sổ sách của công ty sẽ được tính toán lại
• EPS sẽ được tính toán lại
• Tỷ lệ P/B, P/E cũng được tính toán lại
• Biểu đồ giá cổ phiếu sẽ bị điều chỉnh giảm 50% toàn thời gian
• Giá vốn mua cổ phiếu bị điều chỉnh giảm 50%

Chia cổ phiếu bằng cổ tức thường được coi là một dạng pha loãng. Trong ngắn hạn lượng cổ phiếu tăng thêm sẽ làm Tổng cung cổ phiếu tăng lên. Khi lợi nhuận không tăng kịp, thu nhập trên mỗi cổ phần giảm xuống.

Một vài ví dụ ghi cổ tức bằng cổ phiếu và ý nghĩa:

• Thưởng cổ phiếu tỷ lệ 1:1 - Tương ứng tăng 100% vốn điều lệ, lượng cổ phiếu tăng thêm 100%, mỗi cổ đông nắm giữ 1 cổ phiếu được nhận thêm 1 cổ phiếu
• Thưởng cổ phiếu tỷ lệ 10:1 - Tương ứng tăng 10% vốn điều lệ, lượng cổ phiếu tăng thêm 10%, mỗi cổ đông nắm giữ 10 cổ phiếu được nhận thêm 1 cổ phiếu
• Thưởng cổ phiếu tỷ lệ 1000:151 - Tương ứng tăng 15.1% vốn điều lệ, lượng cổ phiếu tăng thêm 15.1%, mỗi cổ đông nắm giữ 1000 cổ phiếu được nhận thêm 151 cổ phiếu số lẻ sẽ được quy định rõ trong thông báo thực hiện

Bài học sau chúng ta sẽ đưa ra các công thức tính toán các chỉ số bị thay đổi cụ thể để thấy rõ ràng việc chia cổ tức sẽ được phản ánh thế nào lên Báo cáo tài chính.

Có cổ phiếu nhưng không được nhận cổ tức dù có quyền

Trong quá trình đầu tư, cá nhân Tôi cũng nhận được các câu hỏi từ các nhà đầu tư nhỏ lẻ như:

• Tại sao Tôi nắm giữ cổ phiếu X và được hưởng quyền trả cổ tức bằng cổ phiếu nhưng không nhận được cổ phiếu nào được chia vào tài khoản?
• Tôi có bị thiệt khi nhận cổ tức bằng cổ phiếu không!?

Câu trả lời là CÓ.

Nhà đầu tư có thể không nhận được cổ tức bằng cổ phiếu như số nắm giữ không đủ ngưỡng chia.

Nhà đầu tư cũng bị thiệt khi nhận cổ tức bằng cổ phiếu nếu mức nắm giữ chia cho tỷ lệ là số thập phân. Phần dư sẽ bị làm tròn theo nguyên tắc LÀM TRÒN XUỐNG. Phần thập phân sau khi chia dù đạt ngưỡng 0.99 lần thì vẫn bị quy về 0.

Khi định dạng trả cổ tức được ghi dưới dạng A:B thì công thức tính như sau:

Cổ tức cổ phiếu chưa làm tròn = (Số cố phần nắm giữ x B)/A

Bảng tính minh hoạ một số cách ghi cổ tức bằng cổ phiếu:

Ví dụ thêm: Công ty Tài chính cổ phần Điện lực - EVF chi trả cổ tức 2020 bằng cổ phiếu. Tỷ lệ thực hiện 100:6,5

Bảng minh hoạ số lượng cổ phiếu thực nhận:

Như vậy, các nhà đầu tư nắm giữ số lẻ các cổ phiếu không đạt tỷ lệ chia có thể sẽ không nhận được cổ tức.

Theo nguyên tắc làm tròn xuống, ngay cả khi số lẻ đạt ngưỡng 0.99 thì vẫn sẽ bị huỷ bỏ. Như ví dụ minh hoạ, khi nhà đầu tư nắm giữ 30 cổ phiếu, quy ra tỷ lệ nhận là 1,95 cổ phiếu nhưng do nguyên tắc làm tròn cổ phiếu thì bị thiệt mất gần 50% cổ tức. Và số làm tròn này sẽ bị huỷ bỏ.

Vì vậy, Khi công ty đưa ra tỷ lệ trả cổ tức bằng cổ phiếu, nhà đầu tư cần xem lại danh mục có bị lẻ cổ phiếu hay không và với mức lẻ đó thì có nên mua thêm một vài cổ phiếu để tới khi trả cổ tức sẽ không bị làm tròn xuống và bị thiệt phần cổ tức đó.

Với các nhà đầu tư nắm giữ khối lượng lớn, Tôi cho rằng mức lẻ sẽ không đáng kể so với việc làm tròn và vì vậy không nhất thiết phải mua thêm.